Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων

Trending-news
     CNA   Αλληλεγγύη με την Αίγυπτο εκφράζει ο Πρόεδρος Αναστασιάδης - Θα απαντήσει με σφοδρότητα στην επίθεση λέει ο Σίσι      CNA   Ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της Πανευρωπαϊκής Άσκησης Διαφάνειας της ΕΑΤ      CNA   Σε δύο γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ προχωρά η ΕΝΙ     CNA   Εληξε ο συναγερμός στο Λονδίνο     CNA   
Οι μάρτυρες σε περιστατικά εκφοβισμού, σημαντικό κομμάτι στην αντιμετώπισή του, λέει στο ΚΥΠΕ Φινλανδή επιστήμονας
ΚΥΠΕ - Kυριακή Χριστοδούλου - ΚΥΠΡΟΣ/Λευκωσία 23/02/2017 15:31


Στη Φινλανδία των πέντε κόμμα τεσσάρων εκατομμυρίων ανθρώπων λειτουργούν 2,400 σχολεία, τα οποία προσφέρουν βασική εκπαίδευση από το λεγόμενο `grade 1` ως το `grade 9`. Τα περισσότερα σχολεία είναι δημόσια και με βάση νομοθεσία που πέρασε το 2003, το κάθε ένα από αυτά πρέπει να έχει ειδική στρατηγική ενάντια στον εκφοβισμό.

Σε όλα τα σχολεία από το 2009 λειτουργούν τα προγράμματα KiVa που περιλαμβάνουν ολοκληρωμένη στρατηγική και συστηματική εκπαίδευση των παιδιών. Υπάρχει ενσωματωμένο στο ωρολόγιο πρόγραμμα ειδικό μάθημα για τον εκφοβισμό, εμπλέκονται μαθητές και μαθήτριες, γονείς και εκπαιδευτικοί στην αντιμετώπιση των φαινομένων, γίνονται ειδικές ασκήσεις και υπάρχουν on line παιχνίδια ειδικά διαμορφωμένα για τους μαθητές. Ιδιαίτερη σημασία δίδεται όχι μόνο στην προστασία του θύματος, την αντιμετώπιση του περιστατικού καθώς και στην προστασία αυτού που ασκεί bullying (bully) αλλά και στους μάρτυρες/θεατές οι οποίοι μπορεί να μην εμπλέκονται στα περιστατικά, ωστόσο το γεγονός ότι δεν αποτρέπουν τέτοια φαινόμενα προβληματίζει τους ερευνητές.

Τα προγράμματα KiVa αναπτύχθηκαν στο Πανεπιστήμιο Tούρκου της Φινλανδίας με χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας της χώρας. Επικεφαλής των επιστημόνων είναι η Καθηγήτρια Christina Salmivalli, η οποία βρέθηκε πρόσφατα στην Κύπρο όπου παρουσίασε το πρόγραμμά της σε εκπαιδευτικούς. H κ. Salmivalli ήρθε στην Κύπρο κατόπιν πρόσκλησης του Υπουργείου Παιδείας και ειδικότερα του Παρατηρητηρίου για τη Βία στα σχολεία, το οποίο στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, αξιολογεί καλές πρακτικές που λειτουργούν σε άλλες χώρες για το θέμα. Η παρουσίαση ήταν καθαρά ενημερωτικού χαρακτήρα με την πρόθεση να αξιολογηθεί η δυνατότητα να εισαχθούν στην Κύπρο και τα προγράμματα ΚiVa.

Τα προγράμματα αυτά αυτή τη στιγμή λειτουργούν σε άλλες 14 χώρες, ευρωπαϊκές και μη, με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Συναντήσαμε την κ. Salmivalli μετά την παρουσίασή της και κατά τη συνομιλία μας μαζί της τόνισε πολλές φορές τη σημασία των μαρτύρων σε τέτοια περιστατικά, δηλαδή των συμμαθητών και συμμαθητριών των παιδιών που δέχονται bullying, οι οποίοι ενώ παρίστανται στα περιστατικά, ακόμη και αν δεν εμπλέκονται , δεν αντιδρούν και η παθητική τους στάση ενδεχομένως να είναι το ίδιο καταδικαστέα όπως και των θυτών.

“Κατά τη διάρκεια των μελετών μας μέχρι να εξελίξουμε το πρόγραμμα αυτό, λάβαμε πολλές συνεντεύξεις και αυτό που τα θύματα πάντα λέγανε είναι ότι ‘κανείς δεν νοιαζόταν, όλοι ήταν εκεί, παρακολουθούσαν τι γινόταν όμως δεν υπήρχε η παραμικρή αντίδραση, απλώς γελούσαν μαζί μας’, αυτό είναι καταστροφικό για τα θύματα. Αυτοί οι μάρτυρες τις περισσότερες φορές δεν αντιδρούν γιατί φοβούνται και οι ίδιοι, όμως αν η στάση τους αυτή αλλάξει, τότε κερδίζουμε πολλά”, ανέφερε η Καθηγήτρια στο ΚΥΠΕ.

Για την κ. Salmivalli, η οποία άρχισε να πραγματοποιεί μελέτες για το θέμα από τη δεκαετία του ‘90 , έχει μεγάλη σημασία η συμπεριφορά των μαρτύρων και πρέπει να γίνεται και ο ανάλογος χειρισμός.

“Πάντα με ενδιέφερε η στάση των άλλων μαθητών και μαθητριών, τι σκέφτονται όταν είναι μάρτυρες τέτοιων φαινομένων. Τα προγράμματα KiVa βασίστηκαν σε χρόνια μελετών για τους μηχανισμούς που ωθούν τα παιδιά να κάνουν bullying, τι είναι αυτό που υποδαυλίζει τον εκφοβισμό αυτό. Το 2006 εν τέλει καταφέραμε να μεταφράσουμε αυτά τα ευρήματά μας σε εργαλεία που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα αυτό”, αναφέρει.

Στη Φινλανδία όπως μας εξηγεί, υπήρχε αρκετή δημόσια συζήτηση για το θέμα, υπήρχε ευαισθητοποίηση και άρχισαν από νωρίς να εισάγονται νομοθεσίες για στρατηγικές κατά του σχολικού εκφοβισμού, ωστόσο αυτό που δεν υπήρχε ήταν τα απαραίτητα εργαλεία και μέσα ώστε δάσκαλοι , μαθητές και γονείς να μπορούν να δουλέψουν από κοινού για αντιμετώπιση του φαινομένου.

Μας εξηγεί ότι στόχος δεν ήταν η ετοιμασία ενός απλού εγχειριδίου, αλλά ο καταρτισμός ολοκληρωμένης στρατηγικής για όλες τις τάξεις και όλα τα σχολεία της χώρας.

Το πρόγραμμα ΚiVa περιλαμβάνει μαθήματα στις τάξεις, εκπαιδευτικά παιχνίδια, ομάδες παρέμβασης ενηλίκων, ερωτηματολόγια και συνεχή αξιολόγηση ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως τα κενά και οι αδυναμίες και να ετοιμάζονται αναλυτικές μελέτες.

“Με το τρόπο αυτό η κατάσταση συστηματικά παρακολουθείται και ξέρουμε ακριβώς την εικόνα σε κάθε σχολείο”, εξηγεί η Καθηγήτρια.

Με βάση τα στοιχεία, από το 2009 που έγινε εισαγωγή των προγραμμάτων, τα ποσοστά περιστατικών έχουν μειωθεί κατά πολύ και οι μαθητές και μαθήτριες νοιώθουν όπως οι ίδιοι αναφέρουν, πιο ασφαλείς στο σχολικό χώρο.

Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμια κλίμακα ένα ποσοστό 10-15% των παιδιών πέφτουν θύματα συστηματικού εκφοβισμού από συμμαθητές και συμμαθήτριες τους.

Στη Φινλανδία όταν ξεκίνησε η εισαγωγή του προγράμματος το 2009, ένα ποσοστό πέραν του 16% των παιδιών είχαν πέσει θύματα εκφοβισμού. Το 2016 το ποσοστό αυτό έπεσε γύρω στο 7%. Ένα ποσοστό γύρω στο 10% των μαθητών και μαθητριών το 2009 απάντησε ότι δεν νοιώθει ασφάλεια στο χώρο του σχολείου. Το 2016 το ποσοστό αυτό μειώθηκε στις μεγαλύτερες τάξεις στο 6% περίπου και στις μικρότερες τάξεις μεταξύ 2 και 5%.

“Η επιτυχία βασίζεται στο γεγονός ότι τα προγράμματα αυτά είναι συστηματικά, βασίζονται πολύ στη φιλοσοφία της πρόληψης και όπως προείπα, έχει μεγάλη σημασία η στάση των θεατών, των μαρτύρων. Τα παιδιά διδάσκονται ειδικά μαθήματα, δεν γίνεται απλά ένα σεμινάριο και αν προκύψει και πάλι ανάγκη επαναλαμβάνεται, θέλουμε να υπάρχει συνέχεια και συνέπεια”, αναφέρει.


Τα προγράμματα ΚiVa μπορούν εύκολα να υιοθετηθούν σε κάθε χώρα και απλώς εκεί και όπου χρειάζεται γίνονται μικρές διαφοροποιήσεις. Όπως εξηγεί η Καθηγήτρια Salmivalli, σε κάθε χώρα γίνεται συνεργασία με εταίρους οι οποίοι και υποβάλλουν εισηγήσεις για ενδεχόμενες αλλαγές. Αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα έχει εισαχθεί σε σχολεία σε 14 χώρες και οι αλλαγές ήταν πολύ μικρές.

Πολύ καλά αποτελέσματα από την εφαρμογή του προγράμματος καταγράφονται στην Ιταλία και σύντομα θα γίνει αξιολόγηση του προγράμματος στη Χιλή.

Υποβάλλουμε την ερώτηση στην καθηγήτρια κατά πόσο καταγράφονται αυξημένα περιστατικά εκφοβισμού λόγω και της μεταναστευτικής και προσφυγικής κρίσης με την οποία είναι αντιμέτωπη ολόκληρη η Ευρώπη.


Η ίδια θεωρεί ότι τα όποια κρούσματα εκφοβισμού δεν πρέπει να συνδέονται με την κρίση των μεταναστών και τις μεγάλες ροές προσφύγων. “Ο εκφοβισμός είναι ένα φαινόμενο που πάντα υπήρχε και θα υπάρχει, εμείς μέσω των προγραμμάτων μας μαθαίνουμε στα παιδιά τις έννοιες του αλληλοσεβασμού, της ανεκτικότητας, της πολυπολιτισμικότητας. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι ο πολυπολιτισμός σε μια χώρα μας κάνει πιο ‘πλούσιους’ και ότι ο καθένας από εμάς αξίζει να τυγχάνει σεβασμού”, αναφέρει η κ. Salmivalli.

Στην παρουσίαση που έγινε στην Κύπρο οι παρευρισκόμενοι ήταν αρκετά ενθουσιώδεις όπως μας ανέφερε, και ζητούσαν να μάθουν λεπτομέρειες για το πρόγραμμα. Υπήρξαν όμως και προβληματισμοί και ανησυχίες κατά πόσον υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος στα σχολεία για να εισαχθεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα και να γίνεται διδασκαλία κατά το πρότυπο της Φινλανδίας.

“Αντιλαμβάνομαι ότι το κάθε τι πρέπει να προσεγγιστεί υπό το πρίσμα των προτεραιοτήτων κάθε σχολικής μονάδας, στην χώρα μου για παράδειγμα υπάρχει η ευχέρεια να μην γίνει κάποιο μάθημα και τα παιδιά να διδάσκονται αντ’ αυτού τα ειδικά μαθήματα του KiVa για τον εκφοβισμό”, εξήγησε.

Εξηγεί πως το πρόγραμμα αποτελεί μια συντονισμένη προσπάθεια και μια ομαδική εργασία μαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων με βασική προτεραιότητα την πρόληψη. “Το σημαντικότερο είναι γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές δημόσια να καταγγέλλουν τέτοια περιστατικά και να τονίζουν ότι δεν υπάρχει ανοχή, με το τρόπο αυτό στέλλονται μηνύματα”, ανέφερε.

Μας λέει ότι κάποιοι μαθητές μπορεί στις ιδιωτικές τους συζητήσεις να διαβεβαιώνουν ότι δεν ανέχονται τον εκφοβισμό και ότι τα περιστατικά τους προβληματίζουν, ωστόσο δημόσια δεν το παραδέχονται κυρίως από φόβο, “γι΄ αυτό τονίζω ότι οι θεατές και μάρτυρες έχουν σημασία και ο ρόλος τους είναι ουσιαστικός”, ανέφερε. Σημειώνει ακόμη πως όλοι οι γονείς, ασχέτως εάν έχουν παιδιά που έπεσαν θύματα ή ήταν οι θύτες, πρέπει να γνωρίζουν για τα προγράμματα, να συνεργάζονται και να συντονίζονται.

Ρωτήσαμε την Καθηγήτρια αν μέσα από την εμπειρία της θεωρεί ότι οι τραυματικές εμπειρίες των θυμάτων αντιμετωπίζονται με αποτελεσματικό τρόπο ή αν μπορεί τα φαινόμενα αυτά να τους σημαδεύσουν για μια ζωή.

Μας εξηγεί ότι δεν μπορεί κανείς να πει με βεβαιότητα ότι τα θύματα “αποθεραπεύονται” τελείως ή μπορεί να κουβαλούν τις εμπειρίες για μια ζωή ακόμη και ως ενήλικες.

Εξαρτάται, μας λέει, από μια σειρά παραγόντων όπως το πόσο καιρό διαρκούσε το εκφοβισμός, με ποια μέσα γινόταν, την ψυχολογία του κάθε μαθητή, το ιστορικό του κλπ. Συνήθως, αναφέρει, τα παιδιά που πέφτουν θύματα, πέφτουν θύματα στη σχολική αυλή, στο δρόμο για το σχολείο, μέσω ίντερνετ, δηλαδή ο θύτης θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του.

“Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών όπου ο εκφοβισμός αφήνει μακροχρόνια τραύματα τα οποία δύσκολα επουλώνονται και στην ενήλικη τους ζωή μπορεί να αναπτύξουν κατάθλιψη, άγχος κτλ. Υπάρχουν όμως πράγματα που μπορεί κάποιος να κάνει για να μειώσει τις συνέπειες”, μας λέει.

Η κ. Salmivalli εξηγεί ότι πρέπει η αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων να είναι γρήγορη και συντονισμένη για να έχει και αποτελέσματα. Τα παιδιά αυτά ενδεχομένως να χρειαστούν και κάποιου είδους θεραπεία μέσω ψυχολόγων και άλλων υποστηρικτικών ομάδων, κάποια άλλα έχουν την ευχέρεια να το ξεπεράσουν όταν ο εκφοβισμός τερματιστεί. Συνήθως όμως οι κακές μνήμες επανέρχονται με διάφορες αφορμές στην ενήλικη ζωή των θυμάτων.

Η Καθηγήτρια μας αναφέρει ότι βάσει ερευνών σε διεθνές επίπεδο φαίνεται ότι τα αγόρια είναι πιο συχνά θύματα εκφοβισμού από αγόρια, ενώ τα κορίτσια εκφοβίζονται από άτομα του ιδίου φύλου αλλά και από αγόρια.

Ρωτάμε αν μέσω της έρευνας αποδεικνύεται ότι τα θύματα μπορεί να γίνουν θύτες σε κάποια φάση της ζωής τους, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης, και μας απαντά ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να το αποδεικνύουν αλλά με βάση την εμπειρία και τις πολυετείς έρευνές της η ίδια θεωρεί ότι σπάνια τα θύματα θα αναπτύξουν την ίδια συμπεριφορά, όπως ενδεχομένως να συμβαίνει με τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης.

“Τα άτομα που στοχοποιούνται, τα θύματα δηλαδή συνήθως αποσύρονται από τον κοινωνικό περίγυρο, είναι λιγότερο επιθετικοί, έχουν αγχωτική συμπεριφορά αλλά βεβαίως πρέπει να πω ότι έχουμε και περιπτώσεις όπου η εκδίκηση που αναζητούν μπορεί να είναι πολύ φρικτή”, μας αναφέρει.

Σε άλλη ερώτηση κατά πόσο η συνεχής ενασχόληση των ΜΜΕ με τα περιστατικά εκφοβισμού ενδεχομένως να φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα και να εκτρέφει συμπεριφορές μιμητισμού, η Καθηγήτρια τονίζει ότι τα ΜΜΕ πρέπει να καλλιεργούν την ευαισθητοποίηση όμως το σημαντικό είναι να γίνονται συζητήσεις όχι για τα ίδια τα περιστατικά ή το ποιος φταίει ή γιατί δεν έγινε πρόληψη, αλλά το τι γίνεται από δω και πέρα για να μην επαναληφθούν.

“Είναι σημαντικό να δοθεί βοήθεια και υποστήριξη στα θύματα και στους θύτες αλλά και στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Πολλές φορές τονίζω ότι όταν συναντάμε τον θύτη για να συζητήσουμε για την συμπεριφορά του, είναι εξαιρετικά σημαντικό πριν φύγει, να προγραμματιστεί η επόμενη συνάντηση. Έτσι διασφαλίζεις ότι υπάρχει συνέπεια και συνέχεια και αυτό είναι πολύ σημαντικό”, μας εξηγεί.

(ΚΥΠΕ/ΚΧΡ/ΜΜ)

*Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στο ΚΥΠΕ και παραχωρούνται μόνον σε συνδρομητές για συγκεκριμένη χρήση.
   

Κλείσιμο:24/11/2017
Όγκος:163.501,98
CSE:71,160  -0,570%
FTSE/CySE:42,510  -0,650%
Λευκωσία23°C
Λάρνακα21°C