Kıbrıs Limanlar İdaresi tarafından bugün açıklanan ve Türk limanlarından Kıbrıs'a gelen Türk kayıtlı gemi ve gemilerin istatistiklerine ilişkin ayrıntılı bir notta yer alan verilere göre, 2020-2023 döneminde Türk limanlarından yola çıkan toplam 402 gemi Kıbrıs'a geldi (2020'de 122, 2021'de 97, 2022'de 140 ve 2023'te 43).
ALC Yönetim Kurulu Başkanı Antonis Stylianou ve Limasol Liman Müdürü Panagiotis Agathokleous tarafından düzenlenen ve ALC tarafından işletilen Liman Topluluk Sistemi (PCS) ve Gemi Trafik Gözetim Sistemi (VTS) aracılığıyla elde edilen veriler temelinde derlenen nota göre toplam 402 gemiden 370'i yük boşaltmak için, 19'u yolcu ve yük boşaltmak için, 1'i yolcu boşaltmak için ve 12'si yük veya yolcu olmaksızın Kıbrıs'a uğradı.
Bu gemilerin 152'si tanker, 97'si dökme yük gemisi (bulk carrier), 24'ü konteyner gemisi ve 7'si araç taşıyıcısıydı.
Bu dönemde beyan edilen toplam yük miktarı 4,04 milyon tona ulaştı.
Buna ek olarak, 1 Ocak 2018'den bugüne kadar Kıbrıs limanlarına/rıhtımlarına uğrayan Türkiye'de kayıtlı 6 gemi (1'i Limasol, 4'ü Larnaka ve 1'i Zygi) kaydedilmiştir; bunlardan biri tanker ve 5'i dökme yük taşıyıcısıydı.
Ayrıca, Kıbrıs bayrağı dışında bir bayrak altında kayıtlı olan 2022 yılında toplam 7 ve 2023 yılında (bugüne kadar) 3 kruvaziyer gemisi Kıbrıs Cumhuriyeti limanlarından Türkiye'deki limanlara sefer yaptı.
Açıklanan veriler, son yıllarda Türk limanlarından hareket eden ve Kıbrıs'ın açık limanlarına uğrayan gemilerin sayısında bir azalma olduğunu, ancak Kıbrıs Cumhuriyeti'nin özgür limanlarına uğrayan Türk kayıtlı gemilerin sayısının özellikle düşük olduğunu gösteriyor.
İşgal altındaki topraklarda kapalı limanlara yanaşan ve daha sonra Kıbrıs Cumhuriyeti'nin açık limanlarına yanaşan gemilerle ilgili olarak ALC, bu verilerin Kurum tarafından değil, Liman ve Deniz Polisi tarafından yönetildiğini belirterek, son yıllarda Kurumun sistemlerine kaydedilen bu tür vakalar olmadığını, ancak muhtemelen diğer hizmetler / organlar tarafından ele alınan birkaç münferit vaka olduğunu belirtti. Bu bağlamda açıklamada, "Nakliye şirketlerinin ve/veya nakliye acentelerinin kapalı limanlara ilişkin düzenleyici hükmün varlığından haberdar oldukları ve genellikle bu tür eylemlerden kaçındıkları bir gerçektir" denildi.
Ayrıca, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Türk kayıtlı gemilere veya Türk limanlarından sefer yapan gemilere ambargo uygulamadığı, Kıbrıs Cumhuriyeti'nde kapalı limanlardan sefer yapma ihlallerine ilişkin yasal bir hüküm bulunduğu ve yolcu gemileri için farklı bir yaklaşımın mevcut olduğu belirtildi.
Türkiye 1987 yılından bu yana Kıbrıs Cumhuriyeti bandıralı gemilerin Türk limanlarına yanaşmasına ve Türkiye'ye varmadan önce son uğrak limanı olarak bir Kıbrıs limanına uğrayan gemilere ambargo uyguluyor. Ambargo 1997 yılında Kıbrıs'ta yerleşik şirketler tarafından yönetilen gemileri ve Kıbrıslı armatörleri ait gemileri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Türkiye tarafından uygulanan bu keyfi ve ayrımcı kısıtlamalar, Uzak Doğu pazarlarını Avrupa pazarlarına bağlayan en önemli deniz ticareti koridorlarından biri olan Süveyş Kanalı'na yakınlığı ile dünyanın stratejik açıdan önemli bir bölgesinde, yani Doğu Akdeniz'de, Kıbrıs gemiciliğinin, Kıbrıs limanlarının ve daha geniş anlamda gemicilik ve liman endüstrisinin daha da gelişmesini doğrudan etkiliyor. Bunun yanı sıra, Türkiye'nin imzalamış olduğu ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin tanınmasını ve liman ve havaalanlarının Kıbrıs gemi ve uçaklarına derhal açılmasını öngören Ankara Protokolü'nün ihlâlinin devamı anlamına geliyor.
Ayrıca Türkiye'nin uyguladığı ambargonun, sicillerine veya yönetimlerine bakılmaksızın veya Kıbrıs limanlarından hareket eden yolcu gemilerine uygulanmadığı ve bu gemilerin Türk limanlarına engelsiz bir şekilde girebildikleri de açıklığa kavuşturuldu. ALC'ye göre bu paradoks, Tenezzüh/kruvaziyer sektöründe, güzergâhlarına dâhil olan limanların rekabetçi değil tamamlayıcı bir şekilde faaliyet göstermesinden kaynaklanıyor ve Türkiye'nin bu sektörde kısıtlayıcı tedbirler uygulaması halinde, deniz turizminden elde edilen gelirde büyük bir kayıp yaşanacak.
İlgili açıklamada, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Uluslararası Düzenlemelere, Deniz Hukukuna ve kısıtlama ve engelleme olmaksızın serbest ticaretin temel ilkelerine saygı göstererek, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin işgal altındaki limanlarından hareket eden gemiler (Türk veya diğer bayraklı) hariç olmak üzere, Kıbrıs limanlarına yanaşabilen Türk bandıralı gemilere herhangi bir ambargo uygulamadığı vurgulandı.
Bunun yanı sıra Kıbrıs Cumhuriyeti, ilgili AB müktesebatı kapsamındaki haklarını kullanarak, yukarıda bahsi geçen uluslararası hukuk ve AB hukuku ihlâllerini gidermek, kendi ulusal çıkarlarını ve genel olarak AB çıkarlarını korumak için çabalarını yoğunlaştırmaktadır.
KHA/NST/MHY/2023
Kıbrıs Haber Ajansı