Ομιλία Γενικού Γραμματέα ΚΕ ΑΚΕΛ Στέφανου Στεφάνου στην εκδήλωση προς τιμή Δημάρχων Λεμεσού
Δευτέρα 3 Ιουλίου 2023 και ώρα 19:30, Πλατεία Παλαιού Λιμανιού
Εδώ στη Λεμεσό η κυπριακή Αριστερά έχει μεγάλη ιστορία. Στη Λεμεσό ιδρύθηκε το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου, το 1926. Όχι τυχαία ιδρύθηκε σ’ αυτή την πόλη. Το λιμάνι της Λεμεσού και οι βιομηχανίες της πόλης λειτούργησαν προωθητικά για τη διαμόρφωση της εργατικής τάξης. Ήταν η πύλη για το εμπόριο με το εξωτερικό και η είσοδος για επαναστατικές ιδέες.
Η Αριστερά στη Λεμεσό όμως έχει μεγάλη ιστορία και με τη διαχείριση της πόλης. Στις δεκαετίες του ’40 και του ‘50 το ΑΚΕΛ κέρδισε τις εκλογές στον Δήμο Λεμεσού και εισήγαγε ένα πρωτόγνωρο για την εποχή, καινοτόμο έργο. Η Ιστορία της Λεμεσού, λοιπόν, για το ΑΚΕΛ είναι ιστορία σταθμός μα και ιστορία δημιουργίας.
Με ιδιαίτερη τιμή και περηφάνια είμαστε απόψε εδώ για να τιμήσουμε τους πρωτοπόρους ανθρώπους της Αριστεράς που σφράγισαν με την προσφορά και τη δράση τους την ανάπτυξη της Λεμεσού και την προκοπή των δημοτών της. Νιώθουμε τιμή και περηφάνεια να τους τιμούμε, γιατί το έργο τους φέρει τη σφραγίδα της συμβολής της Αριστεράς, του ΑΚΕΛ, στη διαχείριση των κοινών, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Από τον Πλουτή Σέρβα, στον Κώστα Παρτασίδη, στον Δημήτρη Κοντίδη και στον Αντρέα Χρίστου. Και δίπλα πάντοτε «παρών» ο Βάσος Παπαδόπουλος ως αντιδήμαρχος των δύο πρώτων. Κάθε θητεία χάραξε μια πλούσια πορεία για την πόλη και τους ανθρώπους της.
«Θα δουλέψουμε με όλες μας τις δυνάμεις για τη γενική, κοινωνική ευημερία, για τη λύση των δημοτικών μας ζητημάτων, για την υλική και πνευματική τροφή του λαού, για τα τωρινά μας προβλήματα, για τα κατοπινά, τα εθνικά και κοινωνικά». Αυτά δήλωνε ο Πλουτής Σέρβας, όταν ως υποψήφιος της ευρύτερης Αριστεράς κέρδιζε τις εκλογές στη Λεμεσό, το 1943. Ήταν οι πρώτες εκλογές που επέτρεψαν οι Βρετανοί μετά τα Οκτωβριανά του ’31. Ο Πλουτής Σέρβας ξανακέρδισε τις εκλογές το 1946 ενώ το 1949 του στερήθηκε το δικαίωμα να επαναδιεκδικήσει, αφού οι Βρετανοί τού είχαν αφαιρέσει τα πολιτικά δικαιώματα λόγω της αντιαποικιακής του δράσης.
Οι εκλογές του ’43 είχαν πραγματοποιηθεί σ’ ένα κλίμα πόλωσης και φανατισμού. Η Δεξιά επέλεξε να βολευτεί στο κλίμα της εποχής επιλέγοντας τον διχασμό, την εξαλλοσύνη του εθνικισμού και τις αήθεις επιθέσεις. Η Αριστερά, συνεπής στις αξίες της, προσπέρασε την πόλωση και επικεντρώθηκε στο πραγματικό διακύβευμα των τοπικών εκλογών: Τα προβλήματα που απασχολούσαν τον λαό, όχι μόνο τα τοπικά, τα κοινωνικά και τα οικονομικά, αλλά και τα πολιτικά και τα εθνικά.
Κεντρικό ζήτημα για την Αριστερά ήταν πώς να αξιοποιήσει την ΤΑ για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των κατοίκων της πόλης. Πώς να λύσει το πρόβλημα της στέγασης των φτωχών. Πώς να στηρίξει τους άνεργους. Πώς να δημιουργήσει υποδομές και να εκσυγχρονίσει την πόλη. Η Αριστερά, με βήμα τις εκλογές για την ΤΑ επεκτάθηκε και σε πολιτικά αιτήματα προβάλλοντας την καθολική ψήφο άνω των 18 ετών, την παραχώρηση πολιτικών ελευθεριών και δικαιωμάτων σε όλους, αλλά και την καταδίκη όσων συνεργάζονταν με τους αποικιοκράτες.
Ο Πλουτής Σέρβας, παρόλες τις δυσκολίες και το τοξικό πολιτικό κλίμα που καλλιεργήθηκε από τους πολιτικούς του αντιπάλους, κατάφερε όχι μόνο να σταθεί απέναντι τους αλλά και να υπερβεί τη μικροπολιτική. Καθοδήγησε την προσπάθεια της Αριστεράς να δώσει δείγματα γραφής για ένα έργο που προσανατολισμένο στην εξυπηρέτηση των αναγκών και τη στήριξη των απλών ανθρώπων. Οι πρώτες λαϊκές πολυκατοικίες ήταν έργο εμπνευσμένο και πρωτόγνωρο για την εποχή το οποίο η Δημαρχία του Πλουτή Σέρβα υλοποίησε, αφήνοντας μέχρι σήμερα παρακαταθήκη για την κοινωνική πολιτική που μπορεί και πρέπει να εφαρμόζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ο απολογισμός της θητείας του περιλαμβάνει πολλά και σημαντικά έργα: τη δημοτική βιβλιοθήκη, την Πλατεία Ηρώων και πολλά άλλα έργα και υποδομές που αποτέλεσαν την αφετηρία για την ανοικοδόμηση και μεταμόρφωση της πόλης.
Να μου επιτρέψετε εδώ να κάνω μια παρένθεση για την προσφορά του Πλουτή Σέρβα στην ΤΑ και στη Λεμεσό και να κάνω μια σύντομη αναφορά για τον καθοριστικό ρόλο του στην ίδρυση του ΑΚΕΛ. Ο Πλουτής Σέρβας υπήρξε ένας από τους εμπνευστές της ίδρυσης του ΑΚΕΛ ως ένα λαϊκό Κόμμα της ευρύτερης Αριστεράς, το 1941. Συμμετείχε ενεργά στην ίδρυσή του και αποτέλεσε τον πρώτο του Γενικό Γραμματέα. Το ΑΚΕΛ διαδέχθηκε το Κομμουνιστικό Κόμμα, αγκάλιασε πλατιά την ευρύτερη Αριστερά και τις έδωσε φτερά, αφού άφησε το αποτύπωμά του στους μικρούς και μεγάλους ταξικούς αγώνες των εργαζομένων, αλλά και στους πολιτικούς και εθνικούς αγώνες για ελευθερία, δημοκρατία, πρόοδο και κοινωνική προκοπή. Ανεξαρτήτως της μετέπειτα πορείας του εκτός Κόμματος, εμείς αναγνωρίζουμε τη συμβολή του για την ίδρυση του ΑΚΕΛ και την καθοδήγηση που έδωσε στα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του.
Η σκυτάλη του Δήμου Λεμεσού πέρασε από τον Πλουτή Σέρβα στον Κώστα Παρτασίδη. Απέναντι σε περιώνυμους και εύπορους αντίπαλους στάθηκε ένας νέος άνθρωπος, μόλις 30 ετών. Ριζοσπάστης, τολμηρός, ασταμάτητα δημιουργικός. Ενώ το κατεστημένο της πόλης τον παρουσίαζε ως «ανθέλληνα» και «αντεθνικό» -μια προσφιλής, αυθαίρετη και αστήριχτη κατηγορία που συχνά χρησιμοποιεί η Δεξιά σε βάρος της Αριστεράς- ο Κώστας Παρτασίδης ήταν αυτός που φυλακίστηκε γιατί τόλμησε να μετονομάσει την οδό Πάλμερ, σε οδό 28ης Οκτωβρίου. Ο Παρτασίδης παρέδωσε πλούσιο έργο υποδομών, πολιτισμού και κοινωνικής μέριμνας. Σε εποχές δύσκολες και με πενιχρά οικονομικά ήταν ο Δήμαρχος που άνοιξε τις πόρτες σε πρωτοπόρους Κύπριους καλλιτέχνες με εκθέσεις έργων τους μέσα στο Δημοτικό Μέγαρο. Λαϊκές Γιορτές, όπως ο Κατακλυσμός και η Γιορτή του Κρασιού έγιναν πηγή ψυχαγωγίας και πολιτισμού για τον κόσμο της Λεμεσού. Επί της θητείας του δόθηκε ακόμα περισσότερη έμφαση στην φροντίδα για τα φτωχότερα στρώματα του λαού. Αξίζει μόνο να σημειωθεί ότι ο Δήμος Λεμεσού επιμέριζε περίπου 15% του προϋπολογισμού του για κοινωνική μέριμνα και ιδιαίτερα για τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων.
«Η Λεμεσός είναι μια γενναιόδωρη πόλη, αγαπά αυτούς που την αγαπούν και όσα της προσφέρουν τ’ ανταποδίδει στο πολλαπλάσιο», είπε σε ανύποπτο χρόνο ο Δημήτρης Κοντίδης. Όντως, δεν νομίζω να υπάρχει Λεμεσιανός που να μην αντικρίζει με σεβασμό και ευγνωμοσύνη τον Δημήτρη Κοντίδη, τον Δήμαρχο που έκανε το όραμα, πρόγραμμα και έργο. Καλοκαίρι στη Λεμεσό για τους ανθρώπους της σημαίνει περίπατο και θαλάσσιο μπάνιο στην Ακτή Ολυμπίων, ένα μόνο από τα πολλά που υλοποιήθηκαν επί Κοντίδη. Έργο ανάπτυξης και εξωραϊσμού που έδωσε διέξοδο ψυχαγωγίας, άθλησης και κοινωνικοποίησης σε όλους τους Λεμεσιανούς. Η θητεία του Δημήτρη Κοντίδη έβαλε τα θεμέλια της παραπέρα ανάπτυξης της Λεμεσού και αυτό είναι κάτι που αναγνωρίζεται απ’ όλους. Επί Κοντίδη αποκαταστάθηκαν παλιά και διατηρητέα κτίρια, πολιτιστικές και θεατρικές στέγες, μεταμορφώθηκε η Πλατεία Ηρώων, η πλατεία Ανεξαρτησίας, η Δημοτική Αγορά. Λίγα μόνο έργα από ένα μακρύ κατάλογο. Με κορωνίδα το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ένα όνειρο που ο Κοντίδης κυνήγησε και πέτυχε και το οποίο άλλαξε καθοριστικά τον χάρτη, τη γεωγραφία και την ανάπτυξη της Λεμεσού.
Μπορούσε λοιπόν η Λεμεσός να πάει πιο ψηλά; Μπορούσε. Το απέδειξαν οι θητείες του Αντρέα Χρίστου. Εκατο-ενενήντα νέες πλατείες με σαράντα-τρεις παιδότοπους, νέες αθλητικές υποδομές, ανέγερση νέων διαμερισμάτων για αντικατάσταση των παλιών δημοτικών πολυκατοικιών, ανάπτυξη πολλών κοινωνικών προγραμμάτων που στήριξαν εκατοντάδες ευάλωτες οικογένειες, έργα στις δυτικές συνοικίες, ανάπλαση του κέντρου της πόλης καθώς και πολιτιστικών υποδομών, ολοκλήρωση της Μαρίνας Λεμεσού, οργάνωση και λειτουργία συνοικιακών συμβουλίων, και ασφαλώς ο νέος μόλος με τις αποβάθρες του, το γραμμικό πάρκο του Γαρύλλη και πολλά άλλα. Ο κόσμος της Λεμεσού εκτίμησε αυτό το έργο και το αποδεικνύει καθημερινά με την αγάπη και τον σεβασμό που τον περιβάλλει. Ο Αντρέας ήξερε να συνθέτει απόψεις και να ηγείται του Δήμου με σκληρή δουλειά αλλά με προσήλωση και επιμονή στους στόχους του. Ακούραστος, εργατικός, μεθοδικός. Ήξερε τα προβλήματα, αλλά δεν έμενε εγκλωβισμένος σ’ αυτά. Πάντοτε επιδίωκε να βρίσκει λύσεις εφικτές, προς όφελος των δημοτών και της πόλης.
Κι εδώ να μου επιτρέψετε επίσης μια παρένθεση για να αναφερθώ στον πολιτικό Ανδρέα Χρίστου. Ο Αντρέας Χρίστου άφησε το δικό του αποτύπωμα στην ιστορία του ΑΚΕΛ και στα πολιτικά πράγματα του τόπου, όταν ως μέλος της ηγεσίας του Κόμματος συμμετείχε ενεργά στην αναδιοργάνωση και την ανανέωση του στη δεκαετία του ‘90, πετυχαίνοντας σε εξαιρετικά δύσκολες στιγμές για την παγκόσμια Αριστερά, μεγάλες εκλογικές νίκες και πολλές πολιτικές επιτυχίες. Και από αυτό το αγωνιστικό εφαλτήριο ο Αντρέας έδειξε πολιτικό θάρρος και όραμα. Έδειξε τι σημαίνει στην πράξη να βλέπεις μπροστά και να ανοίγεις δρόμους, πολλές φορές ξεπερνώντας στερεότυπα και βγαίνοντας έξω από το κουτί.
Τιμούμε απόψε και τον Βάσο Παπαδόπουλο, ο οποίος διετέλεσε αντιδήμαρχος Λεμεσού για δεκαπέντε συναπτά έτη, δίπλα από τον Πλουτή Σέρβα και τον Κώστα Παρτασίδη. Η προσφορά του στην πόλη είναι από μόνη της ένα ξεχωριστό και μεγάλο κεφάλαιο για την Λεμεσό. Ο Βάσος Παπαδόπουλος αποτέλεσε το βασικό στήριγμα των δύο δημάρχων της Αριστεράς στην υλοποίηση του καινοτόμου και ρηξικέλευθου προγράμματος που έβαλαν μπροστά. Όταν οι δήμαρχοι της Αριστεράς αντιμετώπιζαν προβλήματα με τη βρετανική αποικιοκρατία εξαιτίας της αντιαποικιακής τους δράσης -κι αυτό συνέβαινε συχνά- ο Βάσος Παπαδόπουλος δήλωνε πάντοτε «παρών» όχι μόνο για να τους αναπληροί αλλά και για να συνεχίζει το παραγόμενο έργο.
Ο Βάσος Παπαδόπουλος δεν ήταν απλώς ένας αξιωματούχος της πόλης. Ήταν ο γιατρός της φτωχολογιάς και μαζί με τον Δημητράκη Νικολαΐδη υπήρξαν οι στυλοβάτες των Λαϊκών Ιατρείων της ΠΕΟ Λεμεσού. Ήταν ο λογοτέχνης, ο χρονογράφος, ένας ακούραστος υπηρέτης της ελληνικής γλώσσας, μια φλογερή πολιτική πένα αλλά και ευρηματικά σατιρική που έγραψε Ιστορία. Ήταν ο αθλητής και μετέπειτα αθλητικός παράγοντας, πρωταγωνιστής στην επανίδρυση του ΑΡΗ. Πάνω απ’ όλα ο Βάσος Παπαδόπουλος ήταν ένας άνθρωπος που υπηρετούσε συνειδητά και με συνέπεια ιδανικά και αξίες, την υπόθεση του Ανθρώπου, κόντρα μάλιστα στις ανοίκειες επιθέσεις που εξαπέλυαν διάφοροι κατηγορώντας τον ούτε λίγο ούτε πολύ ότι «πούλησε» την κοινωνική του τάξη.
Φίλες και φίλοι,
Τι ενώνει τους ανθρώπους που τιμούμε απόψε και τι τους διακρίνει από ανθρώπους που στον ένα ή στον άλλο βαθμό υπηρέτησαν και πρόσφεραν στη Λεμεσό; Κατά την ταπεινή μου άποψη δύο πράγματα: η ύπαρξη προοδευτικού οράματος για την ΤΑ και, δεύτερο, συνέπεια στην προσφορά για τον δημότη, τον απλό πολίτη. Το να περιορίζεσαι στη διαχείριση των προβλημάτων είναι ένα. Εκείνο όμως που κάνει τη διαφορά είναι ν’ ανοίγεις δρόμους, να δοκιμάζεις ιδέες και πρακτικές, να κάνεις τους πολίτες συμμέτοχους.
Συνηθίζεται να λέγεται από πολλούς ότι τα προβλήματα, ειδικά στον τομέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δεν έχουν χρώμα. Και αυτό είναι σωστό. Οι λύσεις όμως επανειλημμένα έχει αποδειχθεί ότι έχουν χρώμα. Και το χρώμα καθορίζεται από τους ποιους υπηρετούν οι λύσεις, ποιων τα συμφέροντα εξυπηρετούν. Των πολλών ή των λίγων και προνομιούχων; Της κοινωνίας ή των κατεστημένων; Της προόδου ή της συντήρησης;
Το έργο και η προσφορά των ανθρώπων που τιμούμε απόψε, έχει ακριβώς αυτό το αποτύπωμα: της προσφοράς για τον άνθρωπο και την κοινωνία, για την πρόοδο και την προκοπή των πολλών. Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται στον γενετικό κώδικα που έχουμε ως Αριστερά για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στη δική μας αντίληψη Τοπική Αυτοδιοίκηση σημαίνει πρωτοβουλία, σημαίνει δημοκρατική λειτουργία που ξεκινά από τα κάτω για τους κάτω, για τον απλό άνθρωπο.
Σημαίνει κοινωνική και πολιτική διεργασία που μπορεί ν’ ανοίξει νέους δρόμους για τους δήμους και τις κοινότητες αλλά και για τον τόπο και την κοινωνία.
Πρωτοπόροι δήμαρχοι όπως αυτοί που τιμούμε απόψε αλλά και άλλοι όπως ο Αδάμαντος, ο Χριστοδουλίδης, ο Πούγιουρος, εδώ ακριβώς μεγαλούργησαν. Στη δημιουργική και πρωτοποριακή δράση υπέρ των απλών ανθρώπων. Με παρεμβάσεις σε μια σειρά από κεφάλαια, από τη χωροταξική πολιτική μέχρι τον αθλητισμό, τον πολιτισμό, την υγεία, την κοινωνική πολιτική, κτίζοντας πολιτικές συνέργειες και κοινωνικές συμμαχίες με ορίζοντα το κοινό καλό.
Έτσι η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να λειτουργήσει ως θεσμός τοπικής εξουσίας αλλά και ως φορέας δημιουργίας και διεκδίκησης. Οι τοπικές αρχές είναι οι αρχές που βρίσκονται πιο κοντά στον κάθε πολίτη. Άρα έχουν το πλεονέκτημα και ταυτόχρονα την υποχρέωση να έχουν ανοιχτές πόρτες, ανοιχτά αυτιά και ανοιχτό μυαλό στα αιτήματα, τα προβλήματα και τις προσδοκίες της κοινωνίας. Αναλόγως η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι και ο τομέας που μπορεί αμεσότερα και ευκολότερα ίσως από κάθε άλλο φορέα εξουσίας να θέσει στο επίκεντρο της τον άνθρωπο, να του δώσει φωνή, ορίζοντα, περιθώριο για να επικοινωνήσει, να δραστηριοποιηθεί, να δημιουργήσει.
Αυτό ακριβώς έκαναν, αυτό πρόσφεραν οι Σέρβας, Παρτασίδης, Παπαδόπουλος, Κοντίδης και Χρίστου, αφήνοντας πίσω τους ένα βαθύ πολιτικό αποτύπωμα, μια ανεξίτηλη σφραγίδα έργου. Αναμφίβολα, έθεσαν πολύ ψηλά τον πήχη. Και εδώ ακριβώς είναι που καλείται η Αριστερά ν’ αποδείξει ξανά τον εαυτό της. Εφορμώντας από την ιστορική της αφετηρία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, να χαράξει νέους δρόμους, να δημιουργήσει, να εμπνεύσει, να πρωτοπορήσει ξανά.
Και να είστε βέβαιοι ότι αυτό θα κάμει!
Χωρίς δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις !
Και θα το πετύχει γιατί έχουμε όραμα για την Κύπρο μας και τον λαό μας!