14 Μαρτίου 2025
Δελτίο Τύπου – Αλεξάνδρα Ατταλίδου – Βουλεύτριας VOLT
Οι πολίτες δεν γνωρίζουν το συμφέρον τους: το γνωρίζουν οι Βουλευτές!
Εκφράζω τη λύπη μου για την καταψήφιση της πρότασης μου από την Ολομέλεια της Βουλής που θα επέτρεπε στον Κύπριο πολίτη, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με τελική έγκριση από το δικαστήριο, να ορίζει εκ των προτέρων το πρόσωπο που επιθυμεί να διαχειριστεί την περιουσία του και θα αναλάβει τις υποθέσεις του, σε περίπτωση που καταστεί στο μέλλον ανίκανο να χειρίζεται τις υποθέσεις του.
Αυτή η μεταρρύθμιση θα ήταν ένα βήμα προς μια κοινωνία όπου το κράτος δεν επιβάλλει αποφάσεις στους πολίτες του αλλά τους δίνει τη δυνατότητα να προνοήσουν για το μέλλον τους με ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Θα διασφάλιζε την αυτονομία του ατόμου, τη διαφάνεια και σαφήνεια των επιθυμιών του ενώπιον Πρωτοκολλητή, την πρόληψη συγκρούσεων και νομικών αβεβαιοτήτων και την απλοποίηση των διαδικασιών, επιτρέποντας στους πολίτες να οργανώνουν τις υποθέσεις τους. Υπογραμμίζω ότι η πρόταση όπως την επεξεργάστηκε η Επιτροπή Νομικών είχε τη σύμφωνη γνώμη της Νομικής Υπηρεσίας και του Δικηγορικού Συλλόγου.
Με την ισχύουσα νομοθεσία, η διαχείριση της περιουσίας ενός προσώπου που καθίσταται ανίκανο να διαχειριστεί τις υποθέσεις του ανατίθεται αποκλειστικά από το δικαστήριο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προσωπική του επιθυμία. Αυτό έχει οδηγήσει σε περιπτώσεις όπου οικογένειες διαφωνούν, όπου πολίτες δεν αισθάνονται ασφάλεια για την περιουσία τους και όπου η γραφειοκρατία καθυστερεί τη λήψη σημαντικών αποφάσεων για τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και υποθέσεων πολλές φορές ζωτικής σημασίας.
Δυστυχώς 21 Μέλη της Βουλής αποφάσισαν να μη στηρίξουν το δικαίωμα της αυτονομίας των πολιτών. Είναι λυπηρό ότι η πλειοψηφία των αντιπροσώπων των πολιτών στην ουσία αποφάσισε ότι οι Κύπριοι πολίτες δεν μπορούν να διαχειριστούν σωστά το αυτονόητο αυτό δικαίωμα που απολαμβάνουν οι πολίτες σε πάρα πολλά κράτη. Η παρωχημένη άποψη ότι ο πιο στενός συγγενής, ανεξαρτήτως των σχέσεων του με τον πολίτη και επιλογής του ίδιου, θα πρέπει να αναλαμβάνει τη διαχείριση επικράτησε. Μια άποψη που θέλει το κράτος να «γνωρίζει» καλύτερα ποιο είναι το συμφέρον του κάθε πολίτη από τον ίδιο τον πολίτη!
Την πρόταση καταψήφισαν τα παρόντα μέλη του ΔΗΣΥ, ΕΛΑΜ, ΔΗΚΟ, και οι κ.κ. Θεμιστοκλέους και Μουσιούττας.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στα παρόντα μέλη του ΑΚΕΛ, της ΕΔΕΚ και στους κ. κ. Τρυφωνίδη και Θεοπέμπτου που υπερψήφισαν την πρόταση.
Επισυνάπτεται η Πρόταση Νόμου, η έκθεση της Επιτροπής Νομικών και η τοποθέτηση μου στην Ολομέλεια
Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως για την πρόταση νόμου «Ο περί Διαχείρισης της Περιουσίας Ανίκανων
Προσώπων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2024».
Παρόντες:
Νίκος Τορναρίτης, πρόεδρος
Γιώργος Κουκουμάς
Φωτεινή Τσιρίδου
Πανίκος Λεωνίδου
Νίκος Γεωργίου
Σωτήρης Ιωάννου
Άριστος Δαμιανού
Χαράλαμπος Θεοπέμπτου
Ανδρέας Πασιουρτίδης
Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως μελέτησε την πιο πάνω πρόταση νόμου, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή από την κ. Αλεξάνδρα Ατταλίδου, βουλευτή εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας σε τρεις συνεδρίες της, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις 11 Σεπτεμβρίου 2024 και 5 και 12 Φεβρουαρίου 2025. Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων αυτών κλήθηκαν και παρευρέθηκαν ενώπιον της επιτροπής εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του ίδιου υπουργείου, του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, της Αρχιπρωτοκολλητή, της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου. Σημειώνεται ότι στο στάδιο της συζήτησης της πρότασης νόμου παρευρέθηκαν επίσης τα μέλη της επιτροπής κ. Κωστής Ευσταθίου και το μη μέλος της κ. Αλεξάνδρα Ατταλίδου.
Σκοπός της πρότασης νόμου είναι η τροποποίηση του περί Διαχείρισης της Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Νόμου, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα σε πρόσωπο να προτείνει τον διαχειριστή της περιουσίας του, σε περίπτωση που σε μελλοντικό χρόνο καταστεί ανίκανο πρόσωπο.
Ειδικότερα, με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις προβλέπεται το δικαίωμα ενός προσώπου που έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του, δεν τελεί σε κατάσταση ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και λειτουργεί με ελεύθερη βούληση να δηλώσει το πρόσωπο που επιθυμεί να διοριστεί ως διαχειριστής της περιουσίας του, σε περίπτωση που καταστεί στο μέλλον ανίκανο πρόσωπο. Περαιτέρω, προβλέπεται ότι η εν λόγω γραπτή δήλωση υποβάλλεται από το εν λόγω πρόσωπο στο πρωτοκολλητείο του επαρχιακού δικαστηρίου του τόπου διαμονής του και συνοδεύεται από γραπτή συγκατάθεση του προτεινόμενου διαχειριστή, με δυνατότητα ανάκλησής της οποτεδήποτε.
Στο πλαίσιο της συζήτησης της πρότασης νόμου ενώπιον της επιτροπής, η εισηγήτρια σημείωσε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις σκοπούν στη θωράκιση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης, καθότι δίδεται η δυνατότητα σε ένα πρόσωπο να εκφράζει την άποψή του σχετικά με το πρόσωπο το οποίο ο ίδιος θα ήθελε να επιλεχθεί ως διαχειριστής της περιουσίας του, σε περίπτωση που καταστεί στο μέλλον ανίκανο πρόσωπο. Ωστόσο διευκρίνισε ότι, η επιλογή ενός προσώπου σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν καθιστά αυτομάτως τον επιλεγέντα ως διαχειριστή της περιουσίας του εν λόγω προσώπου εάν αυτό καταστεί ανίκανο στο μέλλον, αλλά σε τέτοια περίπτωση το αρμόδιο δικαστήριο που θα προβεί στον διορισμό διαχειριστή περιουσίας θα έχει ενώπιόν του τη δήλωση προτίμησης του προσώπου, ώστε να σταθμίσει τα ενώπιόν του στοιχεία και να προβεί στην επιλογή του κατάλληλου, κατά την κρίση του, διαχειριστή.
Ο εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, παρόλο που συμφώνησε με τους σκοπούς της πρότασης νόμου, τόσο ενώπιον της επιτροπής όσο και με γραπτό υπόμνημά του ημερομηνίας 12 Σεπτεμβρίου 2024, πρότεινε όπως εξεταστεί το ενδεχόμενο προκαθορισμού των προσώπων τα οποία θα δύναται να επιλεγούν ως διαχειριστές περιουσίας για να περιοριστεί ο κίνδυνος το προτεινόμενο πρόσωπο να μην είναι ικανό ή να μην ενεργεί προς το συμφέρον του ανίκανου προσώπου. Ειδικότερα, εισηγήθηκε τη διασύνδεση των προτεινόμενων ρυθμίσεων με το άρθρο 4 του υπό τροποποίηση νόμου, το οποίο καθορίζει ρητά την έννοια του ενδιαφερόμενου προσώπου, το οποίο δύναται να περιλαμβάνει τα ακόλουθα πρόσωπα:
(α)
Σύζυγο, γονέα ή κατιόντα του ανίκανου προσώπου
(β)
τον Διευθυντή των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας ή των
Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας·ή
(γ)
οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ικανοποιεί το αρμόδιο δικαστήριο για το συμφέρον του στην περιουσία του ανίκανου προσώπου.
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας και των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του
ίδιου υπουργείου σημείωσε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, ανέφερε ότι πρόσωπο με ψυχική διαταραχή δύναται κατά κανόνα να διαχειρίζεται οικονομικά θέματα που το αφορούν και είναι σε εξαιρετικές περιπτώσεις που η ψυχική νόσος αποστερεί από το εν λόγω πρόσωπο την ικανότητα του συμβάλλεσθαι. Συναφώς σημείωσε την ανάγκη διασφάλισης μέσω των προτεινόμενων ρυθμίσεων ότι το πρόσωπο το οποίο υποβάλλει τη δήλωση επιλογής διαχειριστή είναι αυτόνομο και ικανό προς τούτο.
Η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας συμφώνησε με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, τονίζοντας παράλληλα ότι με αυτές δεν μεταβάλλεται η διαδικασία διορισμού διαχειριστή ως αυτή προβλέπεται στις διατάξεις της υπό τροποποίηση νομοθεσίας, καθώς η επιλογή του προσώπου από τον ενδιαφερόμενο δεν καθιστά αυτομάτως τον επιλεχθέντα ως διαχειριστή του. Συναφώς, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν στερούν την εξουσία του δικαστηρίου να διορίζει ως διαχειριστή περιουσίας ανίκανου προσώπου αυτόν που κρίνει το δικαστήριο κατάλληλο σύμφωνα με τις περιστάσεις.
Ο εκπρόσωπος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, παρόλο που συμφώνησε με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, ήγειρε τον προβληματισμό ότι δεν διασφαλίζεται ότι το πρόσωπο που προέβη στη δήλωση επιλογής διαχειριστή δεν τελούσε σε κατάσταση ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής κατά τον χρόνο υποβολής της εν λόγω δήλωσης. Ως εκ τούτου, εισηγήθηκε την τροποποίηση των προτεινόμενων ρυθμίσεων, ώστε κατά την υποβολή της δήλωσης επιλογής διαχειριστή στο πρωτοκολλητείο, να απαιτείται παράλληλα η προσκόμιση σχετικού πιστοποιητικού ικανότητας του προσώπου που προβαίνει στη δήλωση από κυβερνητικό ιατρό.
Υπό το φως των πιο πάνω, η επιτροπή, με τη σύμφωνη γνώμη της εισηγήτριας της πρότασης νόμου, αποφάσισε όπως υιοθετήσει την πιο πάνω εισήγηση του εκπροσώπου του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, τροποποιώντας το κείμενο της πρότασης νόμου, ώστε, κατά την υποβολή της δήλωσης επιλογής διαχειριστή στο πρωτοκολλητείο, να απαιτείται παράλληλα η προσκόμιση σχετικού πιστοποιητικού ικανότητας του προσώπου που προβαίνει στη δήλωση από κυβερνητικό ιατρό. Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, αφού διεξήλθε τις επιμέρους πρόνοιες της πρότασης νόμου, ως αυτή τελικά διαμορφώθηκε σύμφωνα με τα πιο πάνω και αφού έλαβε υπόψη όλα όσα τέθηκαν ενώπιόν της, επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί επί των προνοιών της πρότασης νόμου κατά τη συζήτησή της ενώπιον της ολομέλειας του σώματος.
12 Φεβρουαρίου 2025
Αρ. Φακ.: 23.02.065.018-2024
ΚΣ/ΑΦ/ΑΟΛ/MC
----------------------------------------
20250313_ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ_Διαχείριση Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Νόμος
Αξιότιμη κυρία Πρόεδρε,
Αξιότιμες κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Καταρχάς θα ήθελα να εκφράσω ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Πρόεδρο της Επιτροπής Νομικών ο οποίος αναγνωρίζοντας όπως ο ίδιος δήλωσε την αξία της πρότασης νόμου που είχα καταθέσει την προώθησε άμεσα στο πινάκιο της Επιτροπής και σήμερα βρίσκεται ενώπιον σας για έγκριση. Η πρόταση τροποποιεί τον "Περί Διαχείρισης της Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Νόμο του 1996" και εισάγει έναν ουσιαστικό εκσυγχρονισμό στο νομικό μας πλαίσιο.
Η τροποποίηση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της αυτονομίας και των δικαιωμάτων των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας και αναγνωρίζει και κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε ενήλικου πολίτη να ορίζει εκ των προτέρων το πρόσωπο που θα διαχειριστεί την περιουσία του και θα αναλάβει τις υποθέσεις του, σε περίπτωση που καταστεί ανίκανο να το πράξει το ίδιο στο μέλλον. Η πρόταση εισάγει έναν νέο θεσμό, τη "Δήλωση Επιλογής Διαχειριστή", που επιτρέπει σε κάθε πολίτη, με πλήρη διαύγεια και ελεύθερη βούληση, να επιλέξει το άτομο που εμπιστεύεται. Πρόκειται για μια αναγκαία και σύγχρονη μεταρρύθμιση που ανταποκρίνεται στις αρχές της διαφάνειας, της δικαιοσύνης και του σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η σημερινή κατάσταση, όπου η ανάθεση της διαχείρισης της περιουσίας ενός ανίκανου προσώπου επαφίεται σε δικαστικές διαδικασίες χωρίς την πρότερη επιθυμία του ενδιαφερόμενου, δεν συνάδει με τις σύγχρονες δημοκρατικές αξίες. Το δικαίωμα κάθε ενήλικου, που ενεργεί με ελεύθερη βούληση και χωρίς ψυχική διαταραχή, να αποφασίζει για την περιουσία του, πρέπει να είναι αδιαμφισβήτητο.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Με την ισχύουσα νομοθεσία, η διαχείριση της περιουσίας ενός ανίκανου προσώπου ανατίθεται αποκλειστικά από το δικαστήριο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προσωπική του επιθυμία. Αυτό έχει οδηγήσει σε περιπτώσεις όπου οικογένειες διαφωνούν, όπου πολίτες δεν αισθάνονται ασφάλεια για την περιουσία τους και όπου η γραφειοκρατία καθυστερεί τη λήψη σημαντικών αποφάσεων για τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και υποθέσεων ζωτικής σημασίας.
Η προτεινόμενη τροποποίηση διασφαλίζει:
Σεβασμό στην αυτονομία του ατόμου, επιτρέποντάς του να καθορίσει το μέλλον του με βάση τις δικές του αποφάσεις.
Διαφάνεια και σαφήνεια, μέσω της καταχώρισης της δήλωσης επιλογής διαχειριστή σε Μητρώο που τηρείται από τον Πρωτοκολλητή των Δικαστηρίων.
Πρόληψη συγκρούσεων και νομικών αβεβαιοτήτων, αποτρέποντας δικαστικές διαμάχες μεταξύ συγγενών και διασφαλίζοντας ότι η περιουσία του ανίκανου προσώπου θα διαχειρίζεται από το άτομο που το ίδιο έχει επιλέξει.
Απλοποίηση των διαδικασιών, διευκολύνοντας τους πολίτες να οργανώσουν τις υποθέσεις τους πριν εμφανιστούν προβλήματα υγείας ή ανικανότητα λήψης αποφάσεων.
Αξιότιμοι συνάδελφοι,
Αυτή η μεταρρύθμιση δεν είναι απλά μια νομική αλλαγή. Είναι ένα βήμα προς μια δικαιότερη κοινωνία, όπου το κράτος δεν επιβάλλει αποφάσεις στους πολίτες του, αλλά τους δίνει τη δυνατότητα να προνοήσουν για το μέλλον τους με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Στηρίζοντας αυτή την πρόταση νόμου κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα προς μια πιο δίκαιη και ανθρώπινη κοινωνία και στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προάσπισης των ατομικών δικαιωμάτων και της διασφάλισης της αξιοπρέπειας των πολιτών.
Σας καλώ να υπερψηφίσετε την πρόταση νόμου που κατέθεσα, ώστε να δώσουμε στους πολίτες μας το δικαίωμα που τους αξίζει: το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη ζωή και την περιουσία τους, ακόμα και όταν οι ίδιοι δεν θα μπορούν να εκφράσουν τη βούλησή τους.
Σας ευχαριστώ.
-----------------------------------------------
ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΝΙΚΑΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΝΟΜΟ ΤΟΥ 1996
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:
Συνοπτικός τίτλος.
23(Ι) του 1996.
Τροποποίηση
του άρθρου 2 του βασικού νόμου.
«“δήλωση επιλογής διαχειριστή” σημαίνει τη δήλωση την οποία υποβάλλει πρόσωπο δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 7Α·
“επιλεγμένος διαχειριστής” σημαίνει πρόσωπο το οποίο προτείνεται ως διαχειριστής σε δήλωση επιλογής διαχειριστή η οποία υποβάλλεται δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 7Α·
“Μητρώο” σημαίνει το Μητρώο Επιλεγμένων Διαχειριστών Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων, το οποίο τηρείται από τον Πρωτοκολλητή δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 7A.».
του άρθρου 3 του βασικού νόμου.
«(2) Ανεξαρτήτως των διατάξεων του εδαφίου (1), ο παρών Νόμος εφαρμόζεται και σε πρόσωπο το οποίο υποβάλλει δήλωση επιλογής διαχειριστή δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 7Α.».
του βασικού νόμου με την προσθήκη του νέου άρθρου 7Α.
«Δικαίωμα επιλογής διαχειριστή.
7Α.-(1) Πρόσωπo το οποίο έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας του, δεν τελεί σε κατάσταση ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και λειτουργεί με ελεύθερη βούληση, δύναται να επιλέξει πρόσωπο ή πρόσωπα τα οποία έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο (18ο) έτος της ηλικίας τους, για να διοριστούν επιλεγμένοι διαχειριστές δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 7, σε περίπτωση κατά την οποία καταστεί ανίκανο σε μελλοντικό χρόνο.
(2) Η επιλογή διαχειριστή δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1) υποβάλλεται από το εν λόγω πρόσωπο με σχετική γραπτή δήλωσή του στον πρωτοκολλητή του επαρχιακού δικαστηρίου του τόπου διαμονής του και συνοδεύεται από- (α)
γραπτή συγκατάθεση του επιλεγμένου διαχειριστή· και(β)
ιατρικό πιστοποιητικό από κυβερνητικό ιατρικό λειτουργό, με το οποίο βεβαιώνεται ότι το πρόσωπο το οποίο υποβάλλει τη δήλωση δεν τελεί σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή.
(3) Ο Πρωτοκολλητής τηρεί Μητρώο το οποίο περιλαμβάνει-
το όνομα, την ημερομηνία γέννησης και τον αριθμό ταυτότητας ή διαβατηρίου του προσώπου το οποίο προβαίνει στη δήλωση επιλογής διαχειριστή· και
το όνομα, την ημερομηνία γέννησης και τον αριθμό ταυτότητας ή διαβατηρίου των επιλεγμένων διαχειριστών.
(4) Ο Πρωτοκολλητής εκδίδει πιστοποιητικό επικύρωσης της δήλωσης επιλογής διαχειριστή.
(5) Δήλωση επιλογής διαχειριστή η οποία υποβλήθηκε δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1) δύναται να ανακληθεί οποτεδήποτε με μεταγενέστερη δήλωση που υποβάλλεται στον Πρωτοκολλητή η οποία συνοδεύεται από γραπτή ανάκληση της προγενέστερης δήλωσης επιλογής διαχειριστή και ο Πρωτοκολλητής μεριμνά για την καταχώριση της μεταγενέστερης δήλωσης επιλογής διαχειριστή στο Μητρώο.».
3(Ι) του 1996.
(2) Η επιλογή διαχειριστή δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1) υποβάλλεται από το εν λόγω πρόσωπο με σχετική γραπτή δήλωσή του στον πρωτοκολλητή του επαρχιακού δικαστηρίου του τόπου διαμονής του και συνοδεύεται από- (α) γραπτή συγκατάθεση του επιλεγμένου διαχειριστή· και (β)