Avrupa Birliği’nde (AB) bu yıl orman yangınlarında 600 bin hektardan fazla alan yanarken, bu miktar son 20 yıl ortalamasının iki katını aştı. Kıbrıs da yangın riski yüksek ülkeler arasında yer aldı.
Avrupa Parlamentosu Bölgesel Kalkınma Komitesi (REGI), salı günkü toplantısında üye ülkelerdeki doğal afetler, sıcak hava dalgaları ve yaz yangınlarının etkilerini ele aldı. Görüşmelerde önleme çalışmaları, bölgelerin dayanıklılığının artırılması ve yeniden yapılanmanın finansmanı üzerinde duruldu.
Toplantıda İspanya, Fransa, Belçika ve Akdeniz ülkelerinde yaz boyunca yaşanan yangınların yanı sıra Romanya’daki uzun süreli sıcaklık ve kuraklığın etkileri değerlendirildi. Romanya’da Tuna Nehri’ndeki son derece düşük su seviyelerinin tarım, su temini, ulaşım ve enerji üretimini etkilediği, ağustos ayında enerji sektöründe alarm durumu ilan edildiği belirtildi.
REGI üyeleri, yangınların önlenmesi ve bunlarla mücadelede Avrupa düzeyindeki koordinasyonun güçlendirilmesini istedi. Orman yönetimi, erken uyarı ve izleme sistemleri, yangın söndürme kapasitesi ve ülkeler arasındaki iş birliği öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Milletvekilleri ayrıca doğal afetlere uyumu AB’nin gelecek Çok Yıllı Mali Çerçevesi hakkındaki tartışmalarla ilişkilendirdi. Avrupa bütçesinden finanse edilen altyapı projelerinin aşırı hava olayları ve doğal afetlere karşı dayanıklılığının gelecekteki yatırımlarda daha fazla dikkate alınması gerektiği belirtildi.
Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu ve Uyum Fonlarının hem hasarların giderilmesi hem de altyapının gelecekteki risklere uyarlanması için kullanılmasına değinildi. Yeniden yapılanmada yeni afetlerin önlenmesi ve değişen iklim koşullarının dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
Avrupa Komisyonu Sivil Koruma ve İnsani Yardım Operasyonları Genel Müdürlüğü (DG ECHO) Başkan Yardımcısı Alessandro Valdambrini, bu yılki yangın sezonunun olağandışı biçimde erken başladığını söyledi.
Valdambrini, Hollanda ve Çekya’nın nisan sonu ile mayıs başında yardım talebinde bulunduğunu, Portekiz ve İspanya’nın ise temmuz başında bu ülkelere katıldığını belirtti. AB’de şimdiye kadar 600 bin hektardan fazla alanın yandığını kaydeden Valdambrini, bunun son 20 yıl ortalamasının iki katından fazla olduğunu söyledi. On altı üye ülkede yanan alanların mevsimsel ulusal ortalamaların üzerine çıktığını da ekledi.
Yangın riskinin yalnızca yangın söndürmeyle ele alınamayacağını vurgulayan Valdambrini, arazi ve orman yönetiminden risk bilgilendirmesine, sivil korumadan araştırma, inovasyon, önleme ve hazırlığa kadar farklı politikaların birlikte uygulanması gerektiğini belirtti.
AB Sivil Koruma Mekanizması bu yıl yangınlarla mücadele amacıyla Avrupa’da 10, Avrupa dışında iki kez etkinleştirildi. Acil Durum Müdahale Koordinasyon Merkezi, Avrupa’da 40 hava aracının ve 18 kara yangın söndürme ekibinin konuşlandırılmasını koordine etti.
Valdambrini, Kıbrıs’ın da bu yıl itfaiyecilerin önceden konuşlandırılması programının uygulandığı yüksek riskli ülkeler arasında bulunduğunu söyledi. On dört Avrupa ülkesinden yaklaşık 800 itfaiyeci Kıbrıs, İspanya, Fransa, Yunanistan, İtalya ve Portekiz’e önceden konuşlandırıldı. Bu ekipler şimdiye kadar 180 müdahalede bulundu.
Bu yıl rescEU kapsamında 18 uçak ve beş helikopterden oluşan filo da hazır tutuluyor. On iki kalıcı rescEU uçağının üretimi sürerken ilk teslimatın 2028’in başında yapılması bekleniyor.
AB uyum politikası kapsamında afet risklerinin yönetimi ve iklim değişikliğine uyum için 14,6 milyar avro ayrıldı. Bunun 13,5 milyar avrosu iklim riskleriyle bağlantılı. Orman yangınlarının önlenmesi ve bunlarla mücadele için ise 2,2 milyar avronun üzerinde AB finansmanı öngörülüyor.
RESTORE mekanizmasının uzatılması yönündeki önerilere değinen Valdambrini, mekanizmanın değiştirilmiş uyum politikası mevzuatı uyarınca 31 Aralık 2025’te sona erdiğini, herhangi bir değişikliğin Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyinin katılımını gerektiren yeni bir yasama sürecine ihtiyaç duyacağını söyledi. Diğer Avrupa fonları ve araçlarının doğal afetlerin sonuçlarıyla mücadelede kullanılmaya devam edebileceğini de kaydetti.
KHA/CPI/NST/2026
Kıbrıs Haber Ajansı