Aralarında Astrofizik ve Bilimsel Bilim İşlemi Profesörü Andreas Efstathiou’nun da bulunduğu uluslararası bir Astrofizik ve Bilimsel Bilgi İşlem araştırmacıları ekibi, kara delikler ve kara enerji arasında gözleme dayalı bir bağlantı olduğunu keşfetti.
Kıbrıs Habere Ajansına (KHA) konuşan Avrupa Kıbrıs Üniversitesi Rektörü, Astrofizik ve Bilimsel Bilim İşlemi Profesörü Andreas Efstathiou, bu keşfin bu kez fizikte yeni teorilere başvurmayı gerektirmeden kara enerjinin doğasını izah ettiğini ve ilk kez kara enerji için astrofizik bir kaynak önerdiğini bildirdi.
Dokuz farklı ülkeden 17 bilim adamından oluşan uluslararası araştırma ekibi geçenlerde iki rapor yayımladı.
Profesör Efstathiou, ekibin gözleme dayalı, kara delikler ve bir Evren’de genişleyen kara enerji arasında bir bağ olduğunun ve bunun kozmolojik eşleşme olduğunun düşünüldüğü bulgular açıkladı.
Bu yeni ölçümlemenin, daha ileri bulgularla desteklenmesi durumunda, kara deliklerin ne olduğuna ilişkin bilgileri yeniden tanımlayacağını belirten Andreas Efstathiou, KHA’na kozmolojik eşleşmenin teyit edilmesi durumunda bunun kara deliklerin hiçbir zaman tamamıyla bizim evrenimizden ayrılmadığı, yakın zamanda evrenin gelişimi üzerinde büyük bir etkisi olmaya devam edeceği anlamına geleceğini söyledi.
Kara delik ve kara enerji nedir
--------------------
İki kavramın açıklamasının ne olduğu sorusunu yanıtlayan Profesör, kara delik ve kara enerjinin astrofizik ve kozmolojide en gizemli iki kavram olduğuna dikkat çekti.
Kara deliklerin çok büyük yıldızların evriminin ürünü olduğunu, yerçekiminin en küçük kaçışlara bile izin vermeyecek kadar çok güçlü olduğunu, varlıklarının esas olarak etraflarına yaptıkları baskı olduğunu bildiklerini anlatan Andreas Efstathiou, süper büyük kara deliklerin özel öneminin Güneş’ten milyonlarca veya milyarlarca daha büyük olmalarından ve galaksilerin merkezlerinde bulunmalarından geldiğini vurguladı.
Profesör Efstathiou açıklamasında 2020’de Fizik Nobel Ödülü’nün, kara delikler üzerindeki teorik çalışmasından dolayı Roger Penrose’a, çalışmalarıyla bir süper büyük kara deliğin bizim galaksimizin merkezinde olduğunun keşfini yapan Andrea Ghez ve Reinhard Genzel’e verildiğini hatırlattı.
KHA’ya kara enerji konusunda da bilgi veren Astrofizik ve Bilimsel Bilim İşlemi Profesörü, bunun Evren’e yayılan ve 1998’de keşfedilen hızlı genişlemesine yol açan enerjinin gizemli bir şekli olduğunu ifade etti.
Bu keşif 2011’de Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt ve Adam G. Riess’e Fizik dalında Nobel Ödülünü getirmişti.
Profesör Andreas Efstathiou, “Şu ana kadar kara enerjinin orijini ve doğası için ikna edici bir izahat yoktur” şeklinde konuştu.
Keşif
----------------
Profesör Efstathiou sözlerine şöyle devam etti:
“Ekibimiz, kara deliklerin genişleyen bir Evren’de var olduğunu düşündüğümüz kara delikler ve kara enerji arasında gözleme dayalı bulgular ortaya çıkarmıştır. Buna kozmolojik eşleşme denmektedir.”
“Ekip süper büyük kara delikleri antik ve etkin olmayan elips şeklindeki galaksilerin merkezinde inceleyen iki rapor yayımladı. Biri ‘The Astrophysical Journal’da diğeri ‘The Astrophysical Journal Letters’de yayımlandı.”
“İlk raporda bu kara deliklerin milyarlarca yıldan fazla, füzyonlar veya gaz büyümesi gibi standart galaksi ve kara delik süreçleriyle kolay kolay izah edilemeyecek şekilde kitlesellik kazandığı ortaya kondu.”
“İkinci raporda bu kara deliklerin kitlesel büyümesinin, sadece kozmolojik eşitlik olmayan ayrıca mümkün olduğunca Einstein’in denklemini kırmada, böylelikle bir acayiplikten kaçınarak sıkıştırma sonucu vakum enerjisini de kapsayan malzeme tahminlerine uyduğu yer aldı.”
Raporda daha sonra Evren’in, bizim evrenimizdeki kara enerjinin ölçülen miktarıyla uyuşan ilk yıldızlarının ölümünde üretilen kara deliklerin vakum enerjisinin birleşmesi gösterildi.
Bu keşfin önemi
-----------------------------
"Bu keşfin önemi, fizikte yeni teoriler üretmeden kara enerjinin doğasını açıklamasıdır.”
“Kara enerji, Einstein’in kara deliklerin genişleyen bir Evren bağlamında genel bağıntısı (izafiyeti) teorisinde izah edilmiştir.”
"Bizim çalışmamız ilk defa kara enerji için astrofizik bir kaynak ileri sürmektedir.”
“Bu yeni ölçümler daha fazla bulguyla desteklenir, kara deliğin ne olduğu bilgimiz yeniden tanımlanacaktır.”
“Bu çalışma, teorik fizikçilerin ve astronomların daha ileri testi için bir çerçeve olacak ve bu düşünce üzerine ışık tutacaktır.”
Kıbrıs Avrupa Üniversitesi’nin katılımı
--------------------------------
Kıbrıs Avrupa Üniversitesi’nin bu çalışmaya katılımına ilişkin bir başka soruya yanıt veren Avrupa Kıbrıs Üniversitesi Rektörü, Astrofizik ve Bilimsel Bilim İşlemi Profesörü Andreas Efstathiou, bu iki raporu kaleme alanlardan biri olan Hawaii Üniversitesi Profesörü Duncan Farrah ve ekibin diğer üyeleriyle 20 yıldan beri iş birliği halinde olduğunu söyledi.
Diğer ana katılımcının Londra Imperial College’ten Dr. David Clements ve Oxfordshire Rutherford Appleton Laboratuvarı’ndan Dr. Chris Pearson olduğunu anlatan Profesör Efstathiou, bu üyelerle geçmişteki çalışmalarının ana konusunun bir galaksi dizinde süper kütlesel kara delikler çalışması olduğunu belirtti.
KHA/MG/MHY/2023
Kıbrıs Haber Ajansı