Altı Amerikalı Kongre üyesi Türkiye'nin yeni F-16 savaş uçaklarının Yunanistan'ın Ege'deki egemenlik haklarını ihlâlini önleyecek bir gözetim mekanizmasının oluşturulmasını önerdi.
Dışişleri Bakanı Anthony Blinken'e gönderilen mektup, Kongre üyeleri Chris Papas, Gus Bilirakis, Frank Palone, John Sarbanis, Dina Titus ve Nicole Malliotakis tarafından imzalandı.
Kongre üyeleri, Türkiye ile yapılacak herhangi bir F-16 anlaşmasına, Türkiye'nin davranışlarına bağlı olarak F-16 transferini dondurabilecek, geciktirebilecek ve hatta iptal edebilecek açık hesap verebilirlik mekanizmalarının dâhil edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Mektupta, "Eğer Türkiye'ye F-16 ve modernizasyon kitlerinin satışına ilişkin bir anlaşma düşünülüyorsa, nihaî anlaşmanın, Türkiye'nin ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarını ve NATO ittifakının birliğini tehdit eden ya da zayıflatan eylemlerde bulunması halinde, bu silahların transferinin durdurulmasını, ertelenmesini ya da geri alınmasını sağlayacak mekanizmaları içermesini şiddetle tavsiye ediyoruz" deniliyor.
Kongre üyelerinin de vurguladığı gibi, herhangi bir anlaşmanın sadece İsveç'in üyeliğini değil, NATO'nun daha geniş güvenlik çıkarlarını koruması zorunlu.
ABD'li siyasetçiler ayrıca, F-16 sözleşmesinin onaylanması halinde ABD hükûmetinin Türkiye'ye göndereceği Teklif ve Kabul Mektubuna (LOA) hüküm ve koşulların dâhil edilebileceğini savunuyorlar.
Mektupta da belirtildiği üzere, savunma silahlarının satışına koşul getirilmesi için sadece emsal kararlar bulunmamakta, aynı zamanda Kongre de bu tür bir satışa koşul getirilmesini desteklediğini ifade etmiş durumda.
Mektupta şu ifadelere yer veriliyor: "2023 Ulusal Savunma Yetki Yasası'nda (NDAA) Temsilciler Meclisi, Yönetim'in Türkiye'ye F-16 uçakları ve F-16 modernizasyon kitleri transfer etme kabiliyetine makul sınırlamalar getirecek bir değişikliği kabul etti. Bu hüküm Temsilciler Meclisinden iki partinin oylarıyla ve üyelerin %73'ünün lehte oy kullanmasıyla geçmiştir. ABD'nin Ankara'ya sorumlu bir şekilde yeni silahlar transfer edebilmesi için Türkiye'nin bölgedeki -hem Başkan Biden hem de Ulusal Güvenlik Danışmanı Sullivan'ın son açıklamalarında övdükleri "Ege'deki istikrarı" tehdit eden- kavgacı politikalarının sona ermesi gerekmektedir. Amerikan silahlarının NATO içinde bir çatışmayı kışkırtmak için kullanılmasını engelleyecek garantiler olmalıdır. Türkiye'nin Amerikan F-16'larını Ege'de aşırı uçuşlar ve Yunan egemenliğine meydan okumak için kullanma geçmişi göz önüne alındığında, Doğu Akdeniz'de ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarını ya da NATO güvenlik mimarisini tehdit eden ya da zayıflatan istikrarsızlaştırıcı eylemlerine devam etmesi halinde Türkiye'ye Amerikan silahlarının transferinin durdurulmasını, ertelenmesini ya da geri çekilmesini sağlayacak mekanizmalar talep ediyoruz."
Kongre üyeleri, "Türkiye'nin bölgedeki istikrarsızlaştırıcı eylemlerine ara vermesini memnuniyetle karşılarken, Erdoğan hükûmetinin politikasını değiştirmediğini vurgulamak önemlidir. Türkiye'nin NATO müttefiki Yunanistan ile ilişkilerini geliştirdiği izlenimi, Ankara'nın Atina'ya karşı bir savaş nedeni (casus belli) tavrını sürdürdüğü gerçeğiyle yalanlanmaktadır" mesajını da vererek ayrıca şunları vurguladı: "Türkiye aynı zamanda Rus S-400 füze sistemlerine de sahip olmaya devam etmektedir; bu sistemlerin alımı - uyum endişeleri nedeniyle - Türkiye'nin 2019 yılında F-35 programından çıkarılmasının temelini oluşturmuştur. Daha önce Kasım 2021'de size gönderilen bir mektupta da belirtildiği üzere, uzmanlar Türkiye'nin Rus S-400'lerine sahip olduğu sürece Türkiye'ye modernizasyon kitleri sağlamanın da benzer riskleri taşıdığını kaydetmişlerdir. Türkiye'nin gerçekten güvenilir ve demokratik bir NATO müttefiki olan Yunanistan'a yönelik kavgacı tutumu ve S-400'lere sahip olmaya devam etmesinin NATO'nun güvenlik mimarisine yönelik tehdidi, Yönetim Türk hükûmetiyle bir anlaşma yapmayı düşünürken dikkate alınmalı."
Senatörler ayrıca şu noktalara da temas ettiler: "Yönetim, ABD tarafından sağlanan F-16'ların ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarını, Doğu Akdeniz'deki istikrarı ve NATO ittifakını baltalamak için kullanılmamasını sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle, Türkiye'ye F-16'ların ve modernizasyon kitlerinin satışını öngören bir anlaşma söz konusu ise Türkiye'nin ABD'nin ulusal güvenlik çıkarlarını ve NATO ittifakının birliğini tehdit eden ya da zayıflatan eylemlerde bulunması halinde bu silahların transferinin durdurulmasını, ertelenmesini ya da geri alınmasını sağlayacak açık ve somut mekanizmalar içermelidir."
KHA/NST/MHY/2023
Kıbrıs Haber Ajansı