Birleşmiş Milletler’in (BM) New York’ta düzenlediği bir etkinlikte, Ulaştırma Bakanı Alexis Vafeades, deniz kaynaklı tehditlerde artış yaşandığını ifade etti. Bakan, “Üçüncü ülkelerin deniz yetki alanlarında yasa dışı sondaj ve yetkisiz araştırmalar yaparak egemenlik haklarını kasten ihlâl ettiklerine” dikkat çekti.
Vafeades, BM Güvenlik Konseyi Başkanlığını yürüttüğü mayıs ayında Yunanistan’ın organizasyonuyla gerçekleşen “Küresel İstikrar İçin Uluslararası İş Birliği Yoluyla Deniz Güvenliğinin Güçlendirilmesi” adlı üst düzey açık oturuma katıldı.
Konuşmasında, deniz güvenliği konusundaki bu tür açık oturumların gerçekleştirilmesini memnuniyetle karşıladığını belirten Bakan, konunun “küresel barış, ekonomik gelişme, çevre koruma ve insan güvenliği açısından kesişen önemi” üzerinde durdu.
Avrupa Birliği (AB) bildirisi ile uyum içinde olduklarını ifade eden Kıbrıslı Bakan, Kıbrıs’ın deniz faaliyetlerinde özel bir role sahip küçük bir ada devleti olarak ulusal bakış açısını vurguladı.
Bakan, “Kıbrıs, bu tehditlerle etkili biçimde mücadele etmek için ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde koordine edilmiş, kapsamlı ve çok boyutlu bir yaklaşımın şart olduğuna inanıyor” dedi.
Ayrıca, “deniz güzergâhlarının kaçakçılık ve insan ticareti için araca dönüştürülmesinin, bölgelerin istikrarını bozmayı ve hukuk düzenini zayıflatmayı hedeflediğini” kınadı.
Vafeades, “Küresel ticaretin yüzde 90’ının deniz yoluyla gerçekleşmesi nedeniyle denizdeki saldırıların özellikle yıkıcı etkileri olduğu; tedarik zincirleri, güvenlik ve çevre açısından ciddî sonuçlar doğurduğuna” işaret etti.
Kıbrıs’ın mevcut uluslararası hukuka, özellikle deniz hukukuna ilişkin BM Sözleşmesi’ne (UNCLOS) dayalı “koordineli, kapsamlı ve çok boyutlu bir yaklaşımı” savunduğunu kaydeden Bakan, UNCLOS’un “örf ve âdet uluslararası hukukunu kodifiye ettiği ve bu nedenle tüm devletler için bağlayıcı olduğuna” dikkat çekti.
Bakan dört stratejik öncelik üzerinde durdu: terörizm ve insan ticaretine karşı uluslararası çerçevelerle uyumlu ulusal stratejiler geliştirilmesi, ortak deniz tatbikatları ve istihbarat paylaşımı yoluyla iş birliğinin güçlendirilmesi.
Ayrıca savunma teknolojileri için ortak standartlar belirlenmesi, kapasite geliştirme ile yapay zekâ dâhil yeni teknolojilerin küresel düzeyde desteklenmesi için çok taraflı girişimlere, örneğin Küresel Dijital Anlaşmaya ağırlık verilmesi gerektiğini vurguladı.
Vafeades, hâlâ UNCLOS, Deniz Emniyeti Anlaşması (SUA protokolleri) veya Ulusal Yetki Alanı Dışındaki Deniz Biyoçeşitliliğine İlişkin Anlaşmaya katılmayan tüm BM üyesi devletleri bu sözleşmelere vakit kaybetmeden katılmaya çağırdı ve deniz güvenliğine ilişkin “ortaklık, paylaşılan sorumluluk ve uluslararası hukuka saygı” temelinde bağlılıklarını yineledi.
“Bu temel yasal düzenlemeleri destekleyip taahhütlerimizi uyumlu eyleme dönüştürerek uluslararası seyrüseferi koruyabilir, küresel ticaret ve tedarik zincirlerini güvence altına alabilir ve kalıcı küresel istikrara katkı sağlayabiliriz” mesajını veren Ulaştırma Bakanı Vafeades’e etkinlikte, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Andreas Kakouris ile BM Daimî Temsilcisi Büyükelçi Maria Michael eşlik etti.
KHA/GG/NST/MHY/2025
Kıbrıs Haber Ajansı