Malî Sorumluluk ve Malî Çerçeve Yasası'nın 79. Maddesi uyarınca hazırlanan Malî Tablolara göre, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kamu maliyesinde 2023 yılında gelirler artarken, net nakit çıkışları da kayda değer derecede yükseldi.
Hazine Dairesi, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 2023 yılı Malî Tablolarını, 11 Ağustos 2025'te Temsilciler Meclisine sunulmasının ardından pazartesi günü yayımladı. Bu tablolar, Cumhuriyet Genel Muhasibi tarafından 21 Temmuz 2025'te Maliye Bakanı'na sunulduktan sonra 6 Ağustos 2025 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmıştı.
Operasyonel ve yatırım faaliyetlerinden elde edilen net nakit girişleri, 2022'deki 320 milyon avroya kıyasla %42'lik bir düşüşle 186 milyon avro olarak gerçekleşti. 751 milyon avroluk kamu borcu ödemesinin ardından yıl, bir önceki yıla göre 429 milyon avro artışla, 565 milyon avro net nakit çıkışıyla kapandı.
Borçlanma ve geri ödemelerden kaynaklanan 534 milyon avroluk net nakit çıkışları da hesaba katıldığında, 2023'teki toplam nakit çıkışları, 2022'deki 878 milyon avroya kıyasla %25 artarak 1,099 milyar avroya ulaştı.
Gelirler: %8'lik artış
---------------------------
Operasyonel ve yatırım faaliyetlerinden elde edilen toplam gelirler %8 artarak 8,396 milyar avroya (2022: 7,751 milyar avro) ulaştı. Dolaylı vergiler toplamın %48'ini (4,038 milyar avro), doğrudan vergiler %39'unu (3,258 milyar avro) ve diğer gelirler %13'ünü (1,100 milyar avro) oluşturdu.
Doğrudan vergilerde, temel olarak kurumlar vergisi (1,535 milyar avro) ve gelir vergisindeki (974 milyon avro) artış sayesinde %8'lik (242 milyon avro) bir yükseliş kaydedildi.
Dolaylı vergilerde ise büyük ölçüde KDV sayesinde %12'lik (429 milyon avro) önemli bir artış yaşandı. KDV gelirleri 353 milyon avro artarak 2,920 milyar avroya ulaştı.
Diğer gelirler arasında hizmet sunumu ve mal satışından 440 milyon avro, topluluk hibelerinden 177 milyon avro, havalimanı ve liman işletme haklarından 132 milyon avro ve CYTA temettülerinden 23 milyon avro yer alıyor.
Harcamalar: Sosyal yardımlarda artış
------------------------------------------
Operasyonel ve yatırım faaliyetlerine yönelik toplam harcamalar, 2022'deki 7,431 milyar avrodan 8,210 milyar avroya yükseldi.
En büyük harcama kalemi, özellikle Genel Sağlık Sistemi'ne (GESY) yapılan daha yüksek ödemeler (2022'de 566 milyon avro iken 762 milyon avro) nedeniyle %11 artan 3,696 milyar avroluk transfer harcamaları oldu.
Asgarî Garantili Gelir, çocuk parası ve düşük maaşlı emeklilere yapılan ödemelerdeki harcamaların sabit kalmasıyla birlikte, sosyal yardımların toplamı 1,862 milyar avroya ulaştı.
Personel giderleri %11 artarak 2,447 milyar avroya çıktı. Bu giderlerin büyük bir bölümü Eğitim Bakanlığı (%36), Sağlık Bakanlığı (%13) ve Adalet Bakanlığına (%13) aitti. Emekli maaşları ve ikramiyeler ise %9 artışla 526 milyon avro oldu.
Finansman faaliyetleri ve borç
Finansman faaliyetlerinden elde edilen gelirler 1,219 milyar avro, harcamalar ise 1,753 milyar avro olarak gerçekleşti. En büyük harcama, Avrupa orta vadeli tahvillerinin geri ödenmesi (1 milyar avro) oldu. Kamu borcu faiz giderleri, 2022'deki 498 milyon avrodan 796 milyon avroya fırladı.
Yeni emeklilik fonu
------------------------------------
2023 yılında ilk kez faaliyete geçen Emeklilik Ödemeleri Özel Fonu, 54,5 milyon avro gelir ve 3,8 milyon avro gider kaydederek 50,7 milyon avro fazla verdi.
Kıbrıs Cumhuriyeti Malî Tabloları, 31 Aralık 2023'te sona eren yıla ait Devlet Bütçesi kapsamındaki kurumların sonuçlarını içeriyor. Bu kapsamda, Cumhuriyet Genel Muhasibi Raporu, Tahsilat ve Ödemeler Hesabı, Devlet Bütçesi Uygulama Sonuçları Tablosu ve Malî Tablolara İlişkin Notlar yer alıyor.
Tablolar, "Nakit Esasına Dayalı Finansal Raporlama" başlıklı Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standardı'na göre hazırlandı. Bu esasa göre, gelir ve giderler tahsilat veya ödeme tarihinde kaydediliyor.
2023 yılı Malî Tabloları, Cumhuriyet Sayıştay Başkanı tarafından denetlendi. Sayıştay Başkanı'nın raporu, Denetlenmiş Mali Tabloların ayrılmaz bir parçasını oluşturuyor ve bu durum tablolara daha yüksek bir güvenilirlik kazandırıyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 2023 mali yılına ait Malî Tablolarının tam metnine, Cumhuriyet Genel Muhasebe Dairesi'nin www.treasury.gov.cy adresli internet sitesinde, "Bölümler / Malî Bilgilendirme / Kamu Hesapları" bölümünden ulaşılabilir.
KHA/NST/2025
Kıbrıs Haber Ajansı