Kouklia’daki Marchello alanında ortaya çıkarılan önemli bir savunma sistemi, Geç Tunç Çağı Palaipafos’una ilişkin yeni bilgiler sundu. Bulgular, kentte bu dönemde anıtsal bir sur sisteminin varlığını ilk kez belgeliyor.
Eski Eserler Dairesi, Ağustos-Eylül 2026 kazı döneminin tamamlandığını açıkladı. Çalışmalar, Atina Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesi Tarih ve Arkeoloji Bölümü tarafından Prof. Konstantinos Kopanias başkanlığında yürütüldü.
Bu yılki araştırmalar, Geç Tunç Çağı suruna ait bir burcun nasıl genişletilerek büyük bir kuleye dönüştürüldüğünü ortaya koydu.
Afrodit kutsal alanının bir kilometreden biraz daha az kuzeydoğusunda bulunan Marchello’da daha önce bir Birleşik Krallık heyeti, bir Alman-İsviçre heyeti ve Kıbrıs Üniversitesinin kazılarında uzun bir sur, anıtsal bir kapı ve başka önemli kalıntılar bulunmuştu. Ancak bunların tarihlendirilmesi ve yorumlanması konusunda birçok soru yanıtsız kalmıştı. Atina Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesi, alanın tarihini araştırmak üzere 2021’den bu yana sistemli kazılar yürütüyor.
2026 buluntuları, surun ilk evresinin Geç Tunç Çağı’nın sonlarına, Geç Kıbrıs IIC-IIIA dönemine tarihlendirilmesini destekliyor. Bu yıl ortaya çıkarılan, aynı döneme ait seramiklerin bulunduğu bozulmamış arkeolojik tabakanın surla ilişkili olduğu belirtildi.
Tabakanın yüzeyinde, muhtemelen surun yapımında kullanılan marn birikintisi bulundu. Bu malzemenin taş temeller üzerine yayılarak surun kerpiç üst bölümünün inşası için düz bir taban oluşturduğu kaydedildi.
Bu yılın en önemli mimari buluntusunun, surdan dışarı taşan ve Geç Kıbrıs IIIA dönemine tarihlenen dikdörtgen bir burç olduğu belirtildi. Daha sonraki bir evrede burca U biçimli bir yapı eklenerek yaklaşık 7,4 × 7,3 metre boyutlarında, kareye yakın bir yapı oluşturuldu. Ortasında yaklaşık 9 metrekarelik bir oda yer aldı.
Kareye yakın planı, kalın duvarları ve iç odası, yapının savunma kulesi olarak yorumlanmasını destekliyor. Günümüze yalnızca temelleri ulaştığından kulenin başlangıçtaki yüksekliği bilinmiyor.
Kulenin Geç Kıbrıs IIIA döneminde yeniden güçlendirildiği anlaşılıyor. Kuzeybatı tarafına yaklaşık 2,7 metre kalınlığında bir duvar eklendi. Ardışık müdahalelerin, savunma sisteminin Geç Tunç Çağı boyunca güçlendirilmeye devam ettiğini gösterdiği belirtildi.
Çok daha sonra, MÖ 4. yüzyılda, geç Kıbrıs Klasik döneminde kulenin kuzeydoğu ve güneydoğu taraflarını güçlendirmek için bir duvar daha yapıldı. Tarihlendirme, bu duvarın temel hendeğinde bulunan seramiklere dayanıyor. Surun muhtemelen aynı dönemde önemli ölçüde genişletildiği kaydedildi.
Üniversitenin araştırdığı alanda şimdiye kadar Kıbrıs Geometrik veya Kıbrıs Arkaik dönemlerine ait yapı evreleri tespit edilmedi. Bu nedenle savunma sisteminin Geç Tunç Çağı ile Kıbrıs Klasik dönemi arasında kesintisiz kullanılıp kullanılmadığı sorusu açık kalıyor.
Eski Eserler Dairesi, araştırmaların sürdürülmesi ve buluntuların ayrıntılı incelenmesinin, savunma sisteminin gelişiminin ve Palaipafos tarihindeki yerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamasının beklendiğini belirtti. Kazı sonunda mimari kalıntılar korunmaları amacıyla zemin örtüsüyle kapatıldı.
KHA/NST/MHY/2026
Kıbrıs Haber Ajansı