Kıbrıslı Türk mallarının yönetimi ve tahsisiyle ilgili reformun detayları bugün düzenlenen bir basın toplantısında kamuoyuyla paylaşıldı. İçişleri Bakanı Konstantinos Ioannou, en önemli değişikliğin, Kıbrıslı Türk mallarının tahsisinde kullanılacak yeni uygunluk ve puanlama sistemi olduğunu vurguladı. Bu sistem, spesifik, objektif ve ölçülebilir kriterlerin getirilmesiyle şekilleniyor. Bakan, bu değişiklikle birlikte İçişleri Bakanının Vasi sıfatının otomatik olarak kaldırıldığını ve belirli hak sahiplerine ayrıcalıklı muamele yapılma olasılığının sınırlandırıldığını ifade etti.
Ioannou, dün Meclis tarafından onaylanan ve yasayla birlikte yeni yasal çerçeveyi oluşturan düzenlemelerle, Kıbrıslı Türk mallarının akılcı yönetimi yönünde kararlı bir adım atıldığını belirtti. Bu malların, özgür bölgelerdeki toplam arazi alanının %10,14’ünü oluşturduğunu ve Yönetim Fonu’nun 2025 bütçesine göre yıllık kira gelirinin yaklaşık 6,56 milyon avro olduğunu ekledi.
Uzun süren çabalar ve kapsamlı istişare süreçleri sonucunda, Kıbrıslı Türk mallarının yönetimi ve tahsisi konusunda reformun en önemli unsurlarının hayata geçirildiğini dile getiren Bakan, Christodoulides Hükûmeti’nin uyguladığı politikanın, onlarca yıldır süregelen ve mülteci toplumu arasında eşitsizlikler yaratan uygulamaların ve süreçlerin modernizasyonuna odaklandığını belirtti. Bu malların barınma veya ticari amaçlarla kullanımında adaletsizliklerin giderilmesinin hedeflendiğini söyledi.
Bakan, bu büyük reformun temel amacının, sistemdeki aksaklıkları ortadan kaldırmak ve 51 yıldır kendi mallarından mahrum kalan yerinden edilmiş kişiler arasında şeffaflık, meritokrasi ve eşitliği sağlamak olduğunu vurguladı. “Bu hedefe ulaşmak için yeni bir politika oluşturduk ve farklı alanlarda çeşitli adımlar attık. Yasal çerçeveyi değiştirdik, denetimleri sistematik hale getirdik, Eylem Planları’nı hayata geçirdik, fiyatlandırma politikasını düzelttik ve Vasi’nin tahsilat kapasitesini güçlendirdik,” dedi.
Ioannou, ana değişikliklere değinerek, Meclisin dün onayladığı düzenlemelerle yeni yasal çerçevenin oluşturulduğunu ve Kıbrıslı Türk mallarının akılcı yönetimi için önemli bir adım atıldığını tekrarladı. Yeni süreçle birlikte, bu malların tahsisinde spesifik, objektif ve ölçülebilir kriterler üzerinden bir uygunluk ve puanlama sistemi uygulanmaya başladığını belirtti. Bu sistemin, İçişleri Bakanının Vasi sıfatıyla sahip olduğu takdir yetkisini kaldırdığını ve böylece belirli hak sahiplerine ayrıcalıklı muamele yapılmasının önüne geçtiğini ifade etti. “Basitçe söylemek gerekirse, Kıbrıslı Türk taşınmazlarının ve mallarının tahsisi artık tek bir kişinin kararına bağlı değil. Tüm potansiyel hak sahipleri, ekonomik ve ailevi durumlarına göre aynı kriterler üzerinden adil ve meritokratik bir şekilde değerlendirilip puanlanıyor. Böylece gerçek ihtiyaçları etkili bir şekilde karşılanıyor,” diye ekledi.
Bakan, ilk kez bir başvuru sahibinin özgür veya işgal altındaki bölgelerde sahip olduğu malların da değerlendirmeye alındığını ve bu adımın eşitlik ile objektifliği daha da güçlendirmeyi amaçladığını belirtti. Ayrıca, sistemdeki aksaklıkların giderilmesi için denetimlere ve sorunlu durumların çözümüne özel bir önem verdiklerini söyledi. Larnaka’daki Mackenzie bölgesini örnek göstererek, yıllardır Vasi Fonu’na buradan hiçbir gelir elde edilmediğini ve bunun mülteci toplumu aleyhine bir durum yarattığını ifade etti. Mackenzie bölgesi için özel bir Eylem Planı hazırlandığını ve hükûmetin her hak sahibiyle yeni kira sözleşmeleri imzaladığını belirtti. “Sonuç olarak, bu taşınmazlardan elde edilen yıllık gelir neredeyse 1 milyon avroya ulaştı. Sadece Mackenzie bölgesinden elde edilen bu gelir, Kıbrıslı Türk Malları Fonu’nun toplam gelirini %15 artırdı,” dedi.
Ioannou, aynı anlayışla diğer sorunlu durumlar için de benzer Eylem Planları üzerinde çalıştıklarını ekledi. 1974’ten bu yana ilk kez, Kıbrıslı Türk ticarî taşınmazlarına ilişkin tüm kira sözleşmelerinin kapsamlı bir denetim kampanyasının yürütüldüğünü belirtti. “Bu denetimlerde 511 adet kira şartı ihlali tespit edildi ve bu taşınmazların geri alınması ve başka hak sahiplerine tahsisi için yasal adımlar atıldı. İkinci aşamada, belediyelerle yapılan 275 kira sözleşmesi denetlendi. Yakın zamanda ise köy konseyleriyle yapılan 589 kira sözleşmesinin denetimi tamamlandı,” diye konuştu.
Hükûmetin önceliklerinden birinin de Vasi’nin tahsilat kapasitesini güçlendirmek olduğunu vurgulayan Bakan, gecikmiş kiralar ve Fon’a birikmiş borçlarla ilgili olarak Eylem Planı kapsamında 1,3 milyon avro tutarında gecikmiş borç tahsil edildiğini, yaklaşık 3,3 milyon avro tutarındaki borçların düzenlenmesi için ise yasal adımların atıldığını belirtti.
Ioannou, kira bedellerinin yüksekliğinin büyük bir sorun olduğunu kabul ederek, çoğu durumda bu bedellerin onlarca yıl önceki seviyelerde kaldığını ve hak sahiplerinin piyasa değerinin çok altında kira ödediğini söyledi. “Bu nedenle, Kıbrıslı Türk ticarî taşınmazları ve açık alanların kira bedellerinin yeniden değerlendirilmesi için talimatlar verdik. Bu bedeller, yasalarda öngörülen seviyeye aşamalı olarak getirilecek. Ancak kullanıcıların ve kullanımın özel koşullarını da göz önünde bulunduruyoruz,” dedi.
Bakan, Bakanlıklarının planlamasının kapsamlı olduğunu ve taşınmazların uygunluğunun değerlendirilmesi için hizmet alımı, geri alma uygulamalarında değişiklik yapılması ve Kıbrıslı Türk Malları Yönetim Servisi için bir bilişim sistemi geliştirilmesi gibi adımları içerdiğini belirtti. Bu sistem için önümüzdeki eylül ayında açık bir ihale sürecinin başlatılacağını ekledi.
“Tüm bu adımlarımız, Kıbrıslı Türk mallarının yönetiminde düzeni sağlamayı hedefliyor. Ana amacımız, şeffaflık eksikliğini, meritokrasi yoksunluğunu ve eşitsizliği ortadan kaldırarak mülteci toplumunun yararına çalışmak. Bu, özlediğimiz çözüm ve mallarımıza dönüş gerçekleşene kadar sürecek.”
Reformun detaylı sunumunda, Kıbrıslı Türk Malları Yönetim Servisi Müdürü Anthie Lakkotrypi, iki ana başlık altında konuyu ele aldı. İlk olarak Kıbrıslı Türk malları ve bu malların yönetimi ile tahsisine ilişkin yasal çerçeveyi, ikinci olarak ise servislerinin uyguladığı veya uygulamayı planladığı Eylem Planları’nın detaylarını paylaştı.
Bazı veriler paylaşan Lakkotrypi, özgür bölgelerdeki Kıbrıslı Türk mallarının toplam alanının 609.110.086 metrekare olduğunu ve bu rakamın özgür bölgelerdeki toplam arazi alanının %10,14’ünü temsil ettiğini belirtti. Bu malların değerinin ise yaklaşık 6,1 milyar avro olduğunu ifade etti. Ayrıca, kira sözleşmesi sayısının 20.093 olduğunu ve Yönetim Fonu’nun 2025 bütçesine göre Kıbrıslı Türk mallarından elde edilen toplam yıllık kira gelirinin yaklaşık 6,56 milyon avro olduğunu ekledi.
Yeni düzenlemelerle ilgili olarak, konutlar için bir uygunluk ve puanlama sistemi getirildiğini, bu sistemin açık, objektif ve ölçülebilir göstergeler içerdiğini ve mevcut konutun başvuru sahibinin aile yapısına uygunluğunun da değerlendirildiğini belirtti. Ticari alanlar için de benzer bir uygunluk ve puanlama sistemi getirildiğini, taleplerin değerlendirilmesinde ölçülebilir göstergeler kullanıldığını ve başvuru sahibinin mali yeterliliğinin hesaba katıldığını ifade etti. Tarım arazileri için de yine bir uygunluk ve puanlama sistemi getirildiğini, mevcut düzenlemelerle kapsanmayan kiracı kategorileri için yasal düzenlemeler yapıldığını ve tahsis edilecek arazi miktarına üst sınır getirildiğini ekledi.
KHA/NST/2025
Kıbrıs Haber Ajansı